Kulturni turizam-CG

kulturna desavanja...

2009-05-13T10:08:00.004+02:00

Informacije o kulturnim desavanjima u Crnoj Gori mozete naci na http://www.startmontenegro.com

Nemanjića grad

2009-05-10T10:24:00.002+02:00

U samom centru grada na ušću Ribnice u Moraču nalaze se ostaci zidina i kula srednjevjekovnog utvrđenja Ribnice. Prema tradiciji ovdje je rođen rodonačelnik srpske dinastije Nemanjića. Riječ je o jako utvrđenom naselju koje je samo djelimično odoljelo zubu vremena, i danas, posle manjih arhitektonskih intervencija, predstavlja jedan spomenik kulture i mini izletište za podgoriče šetače i ribolovce. Životopisne pećine u samom kompleksu doprinose osjećaju da se istorija za momenat zaustavila, a zauvijek ostala dio Nemanjinog grada.

DUKLJA

2009-05-10T10:22:00.003+02:00

Na ušću Zete u Moraču, na svega 3 kilometra od Podgorice intersenatne su iskopine i razvaline starog grada Duklje, Doclea, Dioclea. Razorena od strane Gota u poznom V vijeku, i pogođena zemoljotresom tridesetak godina kasnije, Duklja, za razliku od Meduna nije prerasla u srednjevjekovnu, a samim tim i savremenu naseobinu. Kao veliko naselje ilirskog plemena Dokleata, pod Rimljanima je izrasla u najnapredniji grad današnje Crne Gore. Ova oblast po njemu je nazvana Dioklitije. Crna Gora je sve do XI vijeka bila manje više poznata pod ovim nazivom, kada ga smjenjuje ime Zeta, koje preovaldava srednjim vijekom. Tradicija, koliko i nepouzdan toliko i jedini izvor kaže da je grad osnovao sam rimski imperator Dioklecijan, i da je po njemu i naseobina dobila ime. Masivni zidovi u obliku paralelograma, ostaci i tragovi mosta na Morači, razvaline palate, brojni sarkofazi sa bogato ukrašenim bareljefima, nadgrobne ploče sa latinskim inskripcijama svjedoci su veličine i značaja Duklje u periodu o kome govorimo. Čuveni engleski arheolog Artur Džon Evans 7 godina svoga rada je posvetio pručavanju Duklje, i njegovi nalazi predstavljaju dragocjen doprinos svijetu crnogorske arheologije. Skulpture i fragmenti umjetničkih predmeta i ukrasa zanatske proizvodnje svjedoče o bogatoj kulturi ovog drevnog rimskog centra. 40.000 stanovnika u I vijeku naše ere i danas je velika cifra za tri četvrtine crnogorskih gradova.

Spomenici kulture – stari gradovi

2009-05-10T10:19:00.004+02:00

Medun

Na 12 kilometara sjeveroistočno od Podgorice nalazi se, nekada utvrđeni grad ilirskog plemena Labeata – Medeon ili Meteon. Podignut u III ili IV vijeku naše ere Medun, kako se danas naziva, izrastao je u važno uporište i predstražu združenih ilirskih plemena u borbi protiv nadolazećeg rimskog osvajača. Najveću snagu i značaj imao je za vrijeme poslednjeg ilirskog kralja – Gencija, tokom srednjeg vijeka, i u vladavine Turaka, Medun je opstajao kao bitan grad. Samu naseobinu čini donji grad u kome se osjeća izuzetno prisustvo tzv. ilirskog kiklopskog zdanja, kojim dominiraju kameni blokovi, često duži i od 2 metra. Gornji grad, vezuje se više za vladavinu despota Đurđa Brankovića, sredinom XV vijeka, nakon čega su ga Turci zauzeli, 1467. godine, time nanoseći završni udarac ostacima despotovine u Zeti. Stevan Crnojević je pokušavao da ga vrati u ruke Crnogoraca ali snažna otomanska vojska i sama arhitektura grada, učinili su Medun nesovojivom tvrđavom. Ovdje je rođen, 1833. već gore pomenuti Marko Miljanov Popović, jedan od najumnijih crnogorskih vođa. 1971. godine tu je otvoren i muzej Marka Miljanova, koji je kroz svoja književna djela dao sliku borbe i života svoga plemena u Crnoj Gori i Albaniji.

SAKRALNI OBJEKTI

2009-05-10T10:18:00.002+02:00

U crkvi su sačuvane freske koje datiraju iz XVI vijeka ali je usled burne prošlosti grada, samih rukopisa i ikona sačuvano vrlo malo, iako se pouzdano zna da je crkva bila bogata riznica. Po formi veoma specifična, crkva svetog Đorđa postaje jedan od najdugovječnijih svjedoka istorije grada. Pored nje u okolini Podgorice nalazi se još nekoliko starijih sakralnih objekata, poput crkve u Srpskoj, manjem zetskom selu, koja je prilikom svog osvećenja bila svjedok i zarobljavanja rodonačelnika dinastije Petrović – Danila Šćepćevića Petrovića. 1709. godine odlučni vladika Danilo, koji je pokrenuo istragu poturica, na prevaru je uhvaćen u ovoj crkvi, a ovaj događaj u Gorskom vijencu opisao je Petar II Petrović Njegoš („Spuštavah se ja niz vaše uže, umalo se uže ne pretrže“). Srednjevjekovna hrišćanska umjetnost, pod pritiskom Otomanske imperije i islamizacije očuvala se i ponajbolje u arhitekturi i slikarstvu ovakvih malih crkava. Pojedini manastiri i crkveni objekti izuzetno su živopisani, a među njima u okolini Podgorice nalaze se Manastir Ćelija Piperska, potom nešto sjevernije Manastir Duga, i Manastir Ždrebaonik. Na Veljoj gori nalazi se i zadužbina rovačkog vovjode Vuksana Bulatovića. Rušene crkve narod je obnavljao i time ostavljao u nasljeđe jedan neprekinut niz duhovnih ostvarenja. Nedaleko od grada nalazi se i manastir Dajbabe koji je u osnovi u obliku krsta i predstavlja zanimljiv sakralni objekat za posjetiti. Nalazi se ispod Dajbabske gore koja se dominantno podiže iznad zetske ravnice. Za posjetioca iz bilo kojeg dijela svijeta ovaj manastir će predstvaljati neponovljivo duhovno iskustvo, obzirom da je djelo prirode i čovjeka (crkva manastira se nalazi u pećini), ovdje u suživotu u slavljenju Boga. Obzirom na svoj jako povoljan geografski položaj i gotovo svakodnevni razvoj putne i saobraćajne infrastrukture posjeta nekim od crkava i manastira na obalama i ostrvima skadarskog jezera bila bi više nego poželjna. Tako, na ostrvu Starčevo, na skadarskom jezeru, živopisna crkva svete Bogorodice, pored grobnice Božidara Vukovića – Podgoričanina, jedan mali otok čini izuzetnim za vidjeti i posjetiti; još kada se doda da se do većine ovakvih ostrvaca i manastira dolazi vožnjom čamcem, po jednom od najljepših evropskih jezera, i sama pomisao na posjetu još je ljepša.

Na svega sat vremena vožnje kolima prema sjeveru Crne Gore, vrijedan posjete svakako je i Manastir Morača, zadužbina iz doba nemanjićke države. Natpis koji je očuvan do danas, pokazuje da je manastir podignut 1252. godine. Crkva u raškom stilu, posvećena Bogorodici, građena je u najstarijem arhitektonskom stilu srpskih država. Tokom XVI i XVII vijeka u njemu je boravila grupa najistaknutijih starih majstora, zoografa i prepisivača starih crkvenih rukopisa. Uticaj njihovog stvaralaštva osjećao se u svim krajevima Crne Gore pa se ovaj manastir i danas smatra klicom crnogorske kulture. Freske poput Gavran hrani proroka Iliju, jedna je od mnogobrojnih iz tri perioda u kojima su freske nastajale. Najljepše pripadaju periodu ranog postojanja manastira, XIII vijeku, a među poznim ističe se rad Đorđa Mitorfanovića, najvećeg majstora XVII vijeka na ovim prostorima.

Početkom devedesetih godina XX vijeka započeta je izgradnja Hrama Hristovog vaskrsenja na desnoj obali Morače, pokraj male crkve koja već decenijama služi vjernicima pravoslavne vjeroispovjesti Podgorice. Ovaj velelepni vjerski objekat vremenom postaje jedan od najvećih hramova pravoslavne duhovnosti u svjietu. Vrijedna pomena je i crkvica kod dvorca kralja Nikole, podignuta u XIX vijeku.

Na svega kilometar od centra grada u Podgorici se nalazi savremeno zdanje katoličke crkve, koja je centar okupljanja građana rimo – katoličke vjeroispovijesti, koji pretežno naseljavaju oblast Malesije. Posjeta Tuzima, varošici u srcu Malesije, i razgovor sa lokalnim stanovništvom bilo bi idealna prilika da se sazna nešto više o duhu katoličanstva na ovom prostoru, kao i da se posjete neki izuzetno lijepi sakralni objekti, poput crkve u samom centru Tuzi.

Vidan islamski uticaj na istoriju grada, posebno u dijelu Stare varoši, ostavio je i do danas spomenike vjerske prirode koji kompletiraju sliku multinacionalne Podgorice. Dvije dzamije ističu se karakterističnim stilom gradnje i svojom važnošću za islamsku vjersku zajednicu. Glavatovića dzamija, građena u XVI vijeku pretrpjela je ogromno uništenje tokom II svjetskog rata, dok je dzamija Osmanagića pretprjela teška oštećenja. Danas, obnovljene i svrtsane u red spomenika kulture obje, sa svojom specifičnom pojavom i neizostavnim mauzolejom tzv. turbeom čine i da se neislamsko stanovništvo Podgorice, kao i posjetioci grada upoznaju sa ovom orijentalnom kulturom.

Književnost i umetnost u Podgorici

2009-05-10T10:15:00.003+02:00

Podgorica je sjedište Udruženja književnika Crne Gore, likovnih umjetnika, dramskih stvaralaca, muzičara, novinara i svih onih koji se svojim akcijama uključuju u crnogorski kulturni život. Osnivanje kulturno – umjetničkih društava i Umjetničkog paviljona bilo je osnova za razvoj kulture na širokom planu. Osnivanjem moderne galerije Podgorica je postala likovni centar Crne Gore. Crnogorsko Narodno Pozorište osnovano 1953 godine njeguje crnogorsku dramu i utiče na razvijanje kulture, kako u zemlji tako i na razvijanje međunarodne kulturne saradnje i promovisanje Crne Gore u međunarodnim okvirima.

Kulturno-informativni centar Budo Tomović, osnovan 1956. godine, nastavio je rad tzv. Doma omladine koji je uspješan nastavljač tradicije Omladinskog centra. Folklorni ansambli kao i dramske trupe čine osnovu kulturnog djelovanja ove institucije.

Narodno pozorište osnovano 1953. godine u tadašnjem Titogradu, nosilac je teatarske produkcije u Crnoj Gori. Njegovanje crnogorske dramske literature i međunarodna kulturna saradnja danas su odrednica Crnogorskog narodnog pozorišta koje se nalazi u centru grada u zgradi vanredne ljepote, koja je podignuta posle razornog požara koji je odnio staru zgradu. U gradu takođe djeluje i Gradsko pozorište, a jedan od najvažnijih kutlurnih događaja u sferi teatra jeste i festival Internacionalnog alternativnog teatra (FIAT) koji okuplja teatarske trupe iz čitavog svijeta.

Podgorica je i grad galerija. Pored pomenutog Umjetničkog paviljona, one koje se ističu na ovom polju su i ona na Kruševcu – Dvorac Petrovića, uz koji se nalazi i Perjanički dom. Danas se u ovim galerijama neprekidno održavaju kulturne manifestacije svih vrsta, od muzičkih večeri kamernog orkestra, preko promocije knjiga, sve do samostalnih i kolektivnih izložbi slikara ne samo sa lokalnim već i regionalnim značajem. Galerije Most i Centar nerijetko svoja vrata otvaraju i skulptorima i izložbama, obično novinske fotografije, čime obogaćuju ponudu grada u kulturnom smislu. Centar savremene umjetnosti Crne Gore sa pretenzijom da bude vodeća ustanova u organizovanju, najčešće vizuelnih priredbi, organizuje i Crnogorsko trijenale mladih tradicionalnu manifestaciju sa ciljem da promoviše umjetnike koji imaju manje od 30 godina, poput Irene Lagator, Nikole Simanića i drugih. Niz manjih privatnih galerija dopunjava ponudu slika na ovom bogatom i uglednom tržištu.

Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU) osnovana 1973. godine sa odeljenjima prirodnih i društvenih nauka, i umjetnosti, je institucija u okviru koje djeluju najeminentniji naučni radnici i umjetnički stvaraoci sa univerziteta, naučnih instituta i umjetničkih udruženja. Bogata biblioteka akademije i redovna razmjena publikacija sa gostovo 200 drugih naučnih biblioteka u zemlji i inostranstvu, pravo je bogatstvo, a sama akademija predstavlja nezaobilaznu instituciju u velikim državnim intelektualnim poduhvatima, kao što je na primjer bilo obilježavanje 500 godina od štampanje Oktoiha.

Recentna aktivnost institucije Muzeji i galerije grada doprinosi muzejskoj ponudi Podorice kao neizostavnom segmentu kulturno-turističke ponude grada. Pored Muzeja grada u centru Podgorice jedan od najinteresantnijih, po posjetioca i ljubitelja istorije mogao bi biti onaj na Medunu, u kome se nalazi kuća Marka Miljanova. Istaknuti crnogorski vojvoda, koji se pored dokazane fizičke borbe za Crnu Goru, u kasnim godinama života pokrenuo i promovisanju primjera čojstva i junaštva, dobio je, pored bronzanog spomenika u gradu i adekvatan muzej u kome se mogu vidjeti brojni dokumenti i eksponati iz vojvodinog svakodnevnog života. Posebno lijepa je kolekcija oružija, tradicionalnog crnogorskog, i ukrasa i prijeke potrebe tog doba. Ovaj znameniti Crnogorac potkraj života naučio je da piše a svojim zemljacima je ostavio u legat besmrtne Primjere čojstva i junaštva, mjera po kojoj se i današnji Crnogorci vode u „branjenju sebe od drugih, i drugih od sebe“. U gornjem gradu pored tragova srednjevjekovne tvrđave nalazi se i crkvica, pokraj koje se nalazio grob ovog crnogorskog književnika i junaka.

Kao ekološka država, sa bio diverzitetom koji je zadivljujući zbog same veličine Crne Gore, država ulaže znatna sredstva u promovisanje i očuvanje životne sredine. 1961. godine u Crnoj Gori je osnovana prva prirodnjačka zbirka, koja je kroz nekoliko godina prerasla u nekoliko hiljada eksponata svih vrsta. Muzejska institucija prirodnjačke profilacije, poznatija kao Prirodnjački muzej, osnovana je 1995. godine, a flora i fauna koju nudi u vidu eksponata raste iz godine u godinu, dobijajući na značaju, posebno u devedesetim godinama XX vijeka kada se Crna Gora deklarisala kao ekološka država, sa namjerom potpunog očuvanja prirode.

Muzejsku ponudu grada upotpunjuju privatne i javne institucije kojima pretežno dominira etnografska ponuda i čiji rad je ništa manje bitan po raznovrsnost i bogatstvo kulturne ponude grada. Među ovima dominira nedavno renovirana Kusleova kuća na obali Ribnice. Na istom mjestu, na suprotnoj obali nalazi se Tursko kupatilo – Banja, koje je donedavno bilo stjecište raznih kulturnih poslenika i kulturno – umjetničkih društava, a odnedavno, u sklopu Kulturno – informativnog centra Budo Tomovic, posluje i knjižara – čitaona – galerija – kafe Karver.

2009-05-10T10:14:00.002+02:00

Oslobođenje Podgorice predstavljalo je o otvaranje grada prema novim kulturno – umjetničkim horizontima. Bez profesionalnih kulturno–umjetničkih institucija, amaterska društva postala su nosioci kulturnog razvoja Podgorice. Pozorišna aktivnost biva organizovana od strane tzv. Podgoričkog diletantskog društva „Napredak“. Prvo podgoričko pjevačko društvo pod nazivom „Branko“, osnovano 1892.godine, postojalo je 50 godina, neprekidajući svoj, za društvo izuzetno bitan rad. Muški mješoviti hor, tamburaški orkestar, i mali salonski orkestar činili su društvo koje je bilo sastavljeno pretežno od Podgoričkih trgovaca i zanatlija. U jednom kraćem vremenskom periodu društvo je pokrenulo i nižu mizičku školu. Dramska horska i recitatorska sekcija KUD- a Abrašević, koje je osnovano 1924. godine, često je nailazila na probleme sa vlastima grada. Naime, revolucionarana djelatnost i programska orjentacija koju je predvodio Stanko Dragojević, suočavala se sa zabranjivanjem svake aktivnosti, hapšenjima i na kraju ukidanjem samog društva 1936. godine. Kulturni život Podgorice u ovom periodu određivali su Narodni univerzitet, Radnički dom i Klub studenata. Ruralna područija nereijetko su imala skromne ali bitne knjižnice i čitaonice, koje su vodili učitelji i studenti. Nedostatak prostora adekvatnog za bavljenje kulturno umjetničkim sadržajima umnogome je otežavao razvoj kulture u Podgorici. Gradska biblioteka, koja datira iz perioda prije I svjetskog rata, nije mogla biti obnovljena. Zanimljivo, prva sala bioskopa izgradjena je 1932. godine a do tada su se projekcije izvodile u sali hotela Imperijal, kao i većina drugih kulturno – umjetničkih dešavanja.

Tridesete godine XX vijeka donose i razvoj kniževnog života u Podgorici. Pojava književnih listova, kao i onih koji su uredjivali podgorčki đaci i studenti, dao je novu dimenziju pisanoj riječi u kulturi današnjeg glavnog grada. Prve novine pojavljuju se u Podgorici 1907. godine a nešto kasnije, razvojem političkog djelovanja pojavljuju se i listovi političke profilacije, kao i nekoliko stručnih listova kratkog vijeka.

Zanimljivo, sportski život grada počinje dvadesetih godina prošlog vijeka, i od početka je nosio obilježija klasnih sukoba – građanski i režimski sport klub „Balšić“ i radnički sport klub „Budućnost“ odražavali su podvojenost i klasnu netrpeljivost stanovništva.

Razvoj obrazovnih institucija u Podgorici prešao je dugačak put, od rijetkih i manastirskih svjetovnih škola u okolini grada, do savremenog univerzitetskog centra, sa gotovo svim zastupljenim poljima i oblastima naučnog rada. Podgorička gimnazija, danas gotovo simbol grada, 2007. godine slavi 100 godina svog postojanja, bogatog kako značajnim profesorima, tako i jos poznatijim učenicima, koji su svojim naučnim, i revolucionarnim djelovanjem promijenili granice kulturne ne samo Podgorice, već i Crne Gore. Razvijanje školske infrastrukture na svim nivoima i široka prosvjetno – kulturna djelatnost su u drugoj polovini XX vijeka grad činili obrazovnim i kulturnim centrom republike. 1974. godine osnovan je Univerzitet Crne Gore, sa sjedištem u Podgorici, koji se razvijao u skladu sa rastućim potrebama same države, i danas okuplja 18 fakulteta sa 72 studijska programa.

PODGORICA

2009-05-10T09:56:00.004+02:00

Iako oskudni, naučni podaci o prvim civilizacijama na današnjoj teritoriji Podgorice, svjedok su uvijek aktuelnog toposa kada je kutura na ovim prostorima u pitanju. Najstariji ostaci kulture pripadaju mlađem neolitu i nalaze se na lokalitetima Šobajići, Trijebač i Šteci, dok se ostaci iz bronzanog doba mogu pronaći na Medvjeđoj glavi, Rogamskim stranama, i Tuzima. Za ovaj period se vezuju i prva primitivna utvrđenja – gradine – koja mogu biti interesantna svima onima koje interesuje sam začetak civilizacije na ovim područijima. Ekstezivna arheološka iskopavanja, pogotovo na područijima Gostilja, gdje je otkrivena nekropola, potom ona u Tuzima, Momišićima i u Zeti daju dovoljno podataka za praćenje svih kulturnih manifestacija u istoriji i razvoju ilirske zajednice i njihovog asimiliranja sa različitim narodima, na ovom područiju. Pleme Leabeati, o kojima smo već govorili, našli su se pod uticajem helenizma i Rima, a nešto kasnije Kelta, Avara i Slovena. Istraživanjima ilirskih utvrđenih naselja došlo se do vrijednih podataka o tadašnjem načinu života i građevinama; od posebne vrijednosti su fragmentovane keramike iz tog perioda.

U periodu rimske dominacije Duklja zauzima posebno mjesto. Specifična građevina je od manjeg kastela vrlo brzo prerasla u utvrđeni grad, a potom i municipijum, koji je kroz antički period uvijek bio centar od najvećeg kulturnog, političkog i religioznog značaja. Uprkos brojnim razaranjima ona je iznova obnavljana i danas je jedan od najdragocjenijih spoemenika kulture, ne samo na uskom prostoru podgoričke regije, već i kao dio jednog šireg mozaika koji daje sliku rimske civilizacije na ovim prostorima.

Arheološka iskopavanja otkrila su glavnu ulicu i nekoliko monumentalnih objekata, među kojima se ističe prostrani forum sa bazilikom. Na zapadnom dijelu gradskog prostora nalaze se i tri hrama, manjie veličine, koja su posvećena boginji Dijani. Pored njih nalaze se i jedan trijumfalni slavoluk, privatne kuće, i terme sa bazenima i podnim mozaicima. Trobrodna bazilika se nalazi na istočnom dijelu i smatra se da je podignuta u ranom VI vijeku. Interesantno, na temeljima iste, u ranom srednjevjekovnom dobu nikla je mala crkva, u obliku krsta. U gradu se nalaze i ostaci episkopske bazilike iz V vijeka sa posebno lijepim podnim mozaicima. Napornim radom i stručnim intervencijama dio ovih građevina je očuvan i pristupačan posjetiocu.

Umjetnost i kulturno postojanje dobijaju potpuno nov pravac dolaskom slovenskih plemena. Iako oskudni i do danas nedovoljno ispitani, spomenici kulture iz ove dobi, ukazuju na snažan uticaj sa jedne strane Zapadne rimske civilizacije a sa druge strane Istočne vizantijske civilizacije. Nova država, nova shvatanja o umjetnosti i kulturi uz prisustvo različitih uticaja i struja, stvorila su novu sliku o razvoju kulture u ovom područiju.

Srednjevjekovno graditeljstvo i arhitektura najbolje se upoznaju kroz spomenike koji se danas nalaze u samom centru Podgorice – crkvu Svetog Đorđa i Nemanjin grad. Jednobrodna, mala crkva građena u preromanskom stilu, prema svojim arhitektonskim osobinama nastala je vjerovatno u XI vijeku. Tokom burne istorije grada i ovog područija, nekoliko puta je stradala, da bi u XIX vijeku dobila relativno nov izgled, proširivanjem.

Doba Balšića i Crnojevića, dinastija koje su unijele svježu krv u umjetnost i kulturu, jedno je od najznačajnijih u istoriji Crne Gore. Pojava štamparije, prve u Južnih Slovena, bilo je od najvećeg kulturno istorijskog značaja po cijeli region, pa tako i Podgoricu. Tradiciju štamparije, koja je bila kratkog vijeka, nastavio je Božidar Vuković – Podgoričanin. Značaj njegovog djelovanja, osjetio se i u dalekim Rumuniji, Bugarskoj i Rusiji, a umjetnost i kultura XVI vijeka u Podgorici nezamisliva je bez njegovog djela. 1540. godine on je sahranjen na ostrvu Starčevu na Skadarskom jezeru. Njegova djela bila su ponekad jedini kontakti sa umjetnošću i književnošću u nadolazećem periodu turske dominacije.

Islamski uticaj, odrazio se na sve kulturne manifestacije ovog područija. Srednjevjekovna umjetnost, otjelotvorena jedino u arhitekturi i slikarstvu manjih crkava bila je jedini pandan turskom talasu, koji je ostavio malo, karakteristično je, zanačajnih materijalnih, kulturno–istorijskih i arhitektonskih spomenika. Iz petovjekovne dominacije izašli su Vezirov most na Morači, uništen 1944. kada su Njemci napuštali grad, i džamije Glavatovića i Osmanagića. Najveći dio rukopisne literature religioznog je karaktera sa ornamentskim detaljima, na turksom i arapskom jeziku. Najveći dio crkava Turci su porušili, a narod ih je obnavljao tek od XVIII vijeka pa na dalje. Za turske valadavine u Podgorici je postojala škola za muslimansku djecu, a hrišćansko stanovništvo je tek u poslednjoj deceniji XVIII vijeka dobilo dozvolu za otvaranje osnovne škole. Iz ovog period svojim zanačajem i ljepotom ističe se tursko kupatilo – Banja, na obali Ribnice, današnje okupljalište intelektualaca i umjetnika, i ljubitelja knjige.

Znamenitosti Cetinja

2009-05-03T11:40:00.001+02:00

Tri velike hrišćanske relikvije nalaze se na Cetinju. To su: Ruka Sv. Jovana Krstitelja, čestica Časnog Krsta Gospodnjeg i ikona Presvete Bogorodice Filermose. Prve dvije se čuvaju u Cetinjskom manastiru, a treća u Plavoj kapeli zgrade Vladinog doma.

Crkve i manastiri

Cetinjski manastir- sagrađen 1701 godine od strane vladike Danila Petrovića, smješten u neposrednoj blizini Biljarde i Dvora kralja Nikole.

Manastir Crnojevića- sa crkvom Presvete Bogorodice, podignut od strane osnivača Cetinja Ivana Crnojevića 1484 godine. Manastir je razoren od strane Turaka 1692, a na mjestu crkve Presvete Bogorodice kralj Nikola I je 1886 sagradio kapelu. Danas se u ovoj kapeli nalaze posmrtni ostaci Kralja Nikole I i kraljice Milene.

Vlaška crkva- podignuta u 15 vijeku kao crkva Rođenja Bogorodice. Rušena u 17 i 18 vijeku. Ponovo podignuta 1864 godine, kada je dobila i današnji naziv.

2009-05-03T11:37:00.000+02:00

Cetinje je posljednjih pet vijekova kulturno i obrazovno sjedište Crne Gore, pa tako baštini ogromno književno, muzejsko i arhivsko blago, koje se većinom čuva kroz pet republičkih institucija: Narodni muzej Crne Gore, Arhiv Crne Gore, Centralna narodna biblioteka "Đurđe Crnojević", Kraljevsko crnogorsko narodno pozorište "Zetski dom", te Republički zavod za zaštitu spomenika kulture.

Međutim, Cetinje nije samo poznato po svojim građevinama i istorijskim spomenicima, već svojoj vijekovima dugoj štamšparskoj tradiciji, bogatim bibliotekama, kao i po svojim umjetnicima- ovaj grad je za svojeg postojanja izrodio i ugostio značajan broj književnika i slikara, te stoga ne čudi što su se u ovom gradu smjestile tri akademije- Fakultet likovnih umjetnosti, fakultet dramskih umjetnosti, te Muzička akademija.

Muzeji

Muzej Cetinjskog manastira- smješten u dijelu manastirskih konaka, sadrži brojne vrijedne eksponate kao što su svi arhijerejski ornati Dinastije Petrović-Njegoš i krst arhimandrita Grigorija Nestora, te bogate zbirke rukopisnih knjiga, inkunabula i ikona.

Istorijski muzej- smješten u zgradi Bladinog doma, obuhvata kulturnu društveno-ekonomsku, političku i vojnu prošlost Crne Gore od predslovenskog perioda do danas.

Etnografski muzej Crne Gore- smješten u zgradi nekadašnjeg Srpskog poslanstva, sa zbirkama koji posjetiocima mogu dočarati drevne načine ishrane, privređivanja i odijevanja, instrumente i oruđa crnogorskih predaka

Njegošev muzej- smješten u Biljardi, posvećen Petru II Petroviću Njegošu. Obuhvata Njegoševu rezidenciju, dio Njegoševe biblioteke, te dio biblioteke Petra I Petrovića Njegoša

Njegoševa rodna kuća- nedaleko od Cetinja, u njeguškom zaseoku Erakovići

Državni muzej Crne Gore- smješten u dvoru kralja Nikole I, rekonstrukcija rezidencije kralja, sa autentičnim primjercima namještaja, te drugim predmetima korištenim od strane kraljevske porodice.

Umjetnički muzej Crne Gore- smješten u zgradi Vladinog doma. Nacionalnu galeriju ovog muzeja čine: Zbirka umjetnosti jugoslavenskih naroda i narodnosti, Zbirka crnogorske likovne umjetnosti, Zbirka ikona, Zbirka kopija fresaka, te Spomen zbirka Milice Šarić-Vukmanović

Cetinje, prestonica crnogorske kulture..

2009-05-03T11:29:00.000+02:00

Cetinje je najpoznatiji i najposjeceniji turisticki grad, kada su u pitanju zanimljive crnogorske kulturne i turisticke destinacije. Posjeta Cetinju gotovo da se ubraja u redovne ekskurzije i izlete svih hotelsko – turistickih kuca, turistickih agencija, ali i u raznim katalozima i vodicima, u kojima se reklamira Crna Gora, njene prirodne i druge vrijednosti.

Dakle, Cetinje kao odrednica i turisticka destinacija veoma je rado posjeceno od strane turista, kako domacih tako i stranih. Gosti najvise i najradije obilaze kultureno istorijske spomenike Cetinja: muzeje, manastire, crkve te mauzolej Petra II Petrovica Njegosa na Lovcenu, kao i izletiste Ivanova korita i rodno mjesto Njegosa selo Njeguse.

Ove izlete obicno oragnizuju turisticke agencije sa Primorja i sa gradova na sjeveru Crne Gore. Veoma udobnim autobusima turisti iz svih krajeva svijeta, vozeci se iz primorskih gradova, putuju ka Cetinju, iscekujuci da ugledaju vjecnu kucu Petra II Petrovica Njegosa, na Lovcenu, ili da se iskrcaju na prostranom stajalistu, podno cetinjske bolnice i pocnu sa razgledavanjem kultruno – istorijskih znamenja Cetinja. Po dolasku u Cetinje, turistima se obicno predlaze i obilazak Njegoseve Biljarde, manastira na Cipuru, Vladinog doma, Dvorca Kralja Nikole I Petrovica i drugih spomenika kulture.

Takodje, izlete je moguce brzo i na veoma lak nacin organizovati i ukoliko stignete na Cetinje sopstvenim ili rent – a - car vozilom. Takodje do Cetinja mozete stici i koristeci taksiste, koji sa Primorja svakodnevno organizuju turisticke ture sa svrhom posjete Njegosevom mauzoleju, Ivanovim koritima, Njegusima ili spomenicima u centru grada. Zbog veoma velikog interesovanja, za pomenute izlete, posebno tokom ljetanjeg perioda, najbolje je da rezervacije za iste uradite dan ili dva ranije. Takodje, pojedini hotelijeri ili izdavaoci privatnih vila, u svojoj ponudi turistickoj ili arnazmanima za turiste, imaju vec ugovorene ekskurzije koje su ukljucene u cijenu ljetovanja, tako da i to moze biti dobar nacin za posjetu cetinjskim kulturnim i istorijskim spomenicima.

Takodje, mnogi taksisti u Cetinju rado ce Vas voziti na relaciji Cetinje – Njegosev Mauzolej ili Cetinje – Ivanova korita – Njegusi.

Uz laganu voznju do zeljene destinacije predusretljivi vozaci sa Vama cete podijeliti informacije koje takodje sadrze detalje vezane za istoriju ili kulturu Cetinja, na koju su gradjani toga grada izuzetno ponosni, i koju nesebicno kroz pricu i razgovor dijele sa drugima, a posebno turistima.

Narocito u periodu od maja do oktobra, koji se vezuje za trajanje ljetnje turisticke sezone u Crnoj Gori, veliki broj turista iz svih krajeva Evrope i svijeta posjecuje Cetinje, tako da se u tom periodu na Cetinju mogu cuti mnogi svjetski i evropski jezici, ali i sresti turisti koji ocarani onim sto vide, sa paznjom prate sve infomacije koje imaju priliku da saznaju a posebno kada je u pitanju spomenicko blago Cetinja, kultura i istorija grada.

Ukoliko sami organizujete izlet do Cetinja, kada vec stignete tamo, dovoljno ce biti da se o pomenutim spomenicima kulture raspirate kod gradjana Cetinja koje cete srijetati setajuci ulicama i bulevarima na svakom koraku, ili ukoliko vise volite iscrpne informacije najbolje je da detalje saznate u Turistickoj organizaciji grada Cetinja. Takodje, turisticki znaci i signalizacija u gradu, kao i na prilaznim putevima, vrlo je vidno postavljena, tako da cete se i ukoliko pratite putokaze veoma lako snaci i stici do svih kulturnih institucija na Cetinju.

Uz simbolicnu cijenu ulaznice koja se uplacuje za posjetu pomenutim objektima kulture na Cetinju, turiste za citavo vrijeme obilaska spomenika i spomenickog blaga tog kraja, prati kustos ili vodic, koji na engleskom, njemackom, ruskom, italijanskom ili francuskom jeziku, posjetiocima objasnjava detalje vezane za nastanak gradjevine, njenu funkciju, vrijednosti koje se u njoj cuvaju i sve druge detalje, kojima bi se potkrijepilo istorijsko i kulturno znacenje pomenutih spomenika kulture.

Medjutim, to nijesu jedine ekskurzije koje se organizuju i koje promovisu Cetinje kao grad i njegovu izuztenu istorijsku vrijednost. Ukoliko se potrudite ili budete nesto uporniji, mozete u Turistickoj organizaciji grada ili putem razlicitih internet sajtova saznati i detalje vezane za pjesacke staze, koje su potpuno ozancene, ali kojih je u Cetinju i okolini veoma puno. Takodje, ukoliko Vas zelja za istrazivanjem okoline Cetinja toliko okupira, nejbolje ce biti da ispitate mogucnost posjete atraktivnim pecinama poput: Lipske, Koronine, jame Duboki do ili neke druge koja mozda tek ceka na otkrivanje.

Za one turiste ili posjetioce koje Cetinje toliko ocara da u tom gradu zele da borave citav dan, veoma su interesantne ture ka planini Lovcen i Njegosevom mauzoleju. Jednako lijepo bice Vam ukoliko dan provedete na Ivanovim koritima, ili vozeci se dalje ka interesantnom i istorijski poznatom selu Njegusi. Takodje, veoma zanimljiva je i posjeta cetinjskim muzejima i spomenicima kulture od kojih treba izdvojiti: Kraljevski teatar Zetski dom, Vladin dom, Kraljev dvor, Njegosevu biljardu te Cetinjski manastir.

Izuzetno lijep i prijatan izlet bice i odlazak na Rijeku Crnojevica koja je 16 kilometara udaljena od Cetinja.

Ukoliko ste gost Cetinja i volite uzivati u prirodi onda je zasita taj grad pravo mjesto za Vas- Naime, brojni bulevari, ulice ili parkovi, posebno onaj u blizini hotela „Grand“ idealna su mjesta za setace, sportiste, rekonvalescente ili zagovornike zdravog zivota. U svakom slucaju, rijetki su turisti kojima Cetinje ne pogoduje. Za kakav god odmor u ovome gradu da se opredijelite necete se pokajati. Osim gotovo mitske tisine, predivne prirodne okoline, istorije, kulture, zitelja punih predusretljivosti, na Cetinju svaki turista otkrije i nesto novo sto ovaj grad izdvaja u odnosu na druge destinacije u Crnoj Gori, cineci ga upravo zbog brojnih specificnosti osobenim. Kakve su to specificnosti, posebnosti ili nesto sasvim drugo, najbolje ce biti da otkrijete sami.

ULCINJ

2009-05-03T11:22:00.000+02:00

Ulcinj je jedan od najstarijih gradova na jadranskog obali koji oko dvadeset pet vjekova prkosno odolijeva zubu vremenu. Kroz vijekovima natalozene razlicitosti kultura i civilizacija stopljenih u jednu cjelinu, Ulcinj je nalik malom raju na zemlji, vanvremenski isklesan u vjekovima krvavih borbi, prkosa, ponosa i ljubavi svih onih koji su ovo mjesto posjetili bar jednom u zivotu. Najraniji tragovi vode do praistorijskog vremena kad je Ulcinj pripadao Ilirima, narodu indoevropskog porijekla. Grad cije su zidine cesto rusene u ratovima isto su tako brzo i obnavljane od strane svih onih koji su zbog izuzetne ljepote ovog drevnog grada pronalazili svoj mir u njemu, izgradjujuci sebi utvrdjenja i recidencije. Drveni Colchinium ili Olcinium, kako se u vrijeme grcke i rimske imperije, Ulcinj zvao, pominje se u pisanim izvorima kod Plinija Starijeg u djelu „Naturalis historiae“, a u svojim djelima Ulcinj spominje i Tit Livije.

U najranijem periodu za kulturno – istorijski razvitak Ulcinja veze se ime vizantijskog cara Justilijana. On je Ulcinj obnavljao i pravio utvrdjenja, a poslije perioda njegove vladavine nakon godine 1100., isto su cinili i poznati vladari koji su upravljali jednim dijelom tadasnje Crne Gore, i Primorja kao sto su: Nemanjici, Balsici, Mlecani i Turci.

Godine 1183. Ulcinj postaje najpoznatiji pomorski centar na Jadranu, a negdje u isto vrije sagradjena je i cuvena kula Balsica.

Iako, nikada Ulcinj nije bio prijestonica crngorskih gospodara, istorijski dokazi upucuju na zakljucke da je Ulcinj sa okolinom, bio omiljena destinacija vladara Zete, koji su taj grad koristili kao neku vrstu ljetnje rezidencije. Godine 1252. u Ulcinju stoluje sin zetskog kralja Vukana, Djordjije koji je imao titulu „princeps Diocliae“.

Godine 1281. u Ulcinju je svoje utociste pronasla i sestra kraljice Jelene Balsic, Marija, inace Francuskinja, udovica poznatog francuskog vojvode Anselma se Chaursa. Nosila je titulu „domina Ulcini“. Marijin grob do godine 1571., nalazio se pred oltarom Bogorodicne ili Markove crkve u Ulcinju.

Takodje, i kraljica Jelena, istoriji poznatija kao udovica Urosa I Nemanjica, sa sestrom Marijom boravila je cesto u Ulcinju. Potvrda njihove vezanosti za taj grad je i franjevacki samostan koje su sestre zajedno podigle godine 1278.

Jos jedna Jelena, velika vladarka i udovica srpskog cara Dusana, voljela je da boravi u Ulcinju. Jelena je nekoliko godina cak i gospodarila Ulcinjem. Takodje, u tom gradu u kojem je nekada imao presto, sahranjen je i poznati gospodar Djuradj Stratimirovic Balsic (1358 – 1403). U vrijeme vladavine Nemanjica i Balsica Ulcinj je bio poznat i po kovnicama bronzanog i srebrnog novca.

U munjevitom naletu na svojim brzim konjima dospjela je 1242 .godine iz dalekih centralnoazijskih oblasti i jedna mongolska horda do pod same ulcinjske zidine. Kako je taj napad Mongola na Stari ulcinjski grad bio bezuspjesan, mongolska vojska se okomila na susjedni Svac.

Istorijski pa i kulturno, vazna je cinjenica, da su drveni Svac, Mongoli unistili, i pobili sve njegove stanovnike. Grad Svac, inace episkopski grad, imao je 365 crkava, koliko i dana u godini, te ga je u XIII vijeku obnovila kraljica Jelena Balsic. Pisane podatke o tom dogadaju zabiljezili su italijanski spisatelji Djustinijani (1533) i Bici (1610).

Vazna cinjenica za kulturni razvitak Ulcinja, je i da je nakon pomorske bitke kod Lapanta (1571) u Sredozemnom moru, u Ulcinju, kao zarobljenik boravio cuveni spanski pisac Miguel de Servantes Savedra, koji je kasnije napisao i poznati svjetski roman „Don Kihot“. Pretpostavlja se cak, da je poznati Servantes svom glavnom junaku Don Kihotu, za ljubavnicu u istoimenom romanu dodijelio lik Dulcinee, djevojke koja je bila porijeklom iz Ulcinja i koja je nosila ime nalik tadasnjem nazivu Ulcinja - Cita de Dolcinio, a u koju je Servantes bio zaljubljen. Servenates je u Ulcinju proveo skoro 5. godina, a smatra se, da je zajedno sa drugim robovima prodat na mjestu koje se upravo po njima, danas zove Trg robova ili Servantesov trg i nalazi se u Starom gradu. Boravak poznatog spanskog pisaca u Ulcinju, zanimljiv je i zbog cinjenice da su gusari koji su ga kupili, mislili da je Servantes iz plemicke porodice, pa su za njegov otkup trazili mnogo novca, te je njegovoj porodici trebalo punih 5. godina da tu svotu sakupi.

Ulcinj, odnosno njegov Stari grad u proslosti je gostio i cuvenog reformatora Sabataja Cevija (1626 – 1676) koji je boravio u cuvenom zdanju – kuli Balsica. Cevi je poznat u istoriji kao pokretac Talmuda (Svete jevrejske knjige).

Ulcinj je Ceviju, prema pisanim izvorima, bio i poslednje utociste jer je oko 1676. godine poslije preuzimanja islamske vjere, ziveci kao prognanik, Cevi umro u Ulcinju kao Mehmed- efendija. Danas ocuvano sveto turbe Mehmed-efendije, nalazi se u dvoristu porodice Manic, i predstavlja vjecnu kucu jednog od najvecih pobunjenika XVII vijeka. Njegov grob se cuva kao svetinja. Cevi je u knjizevnim djelima nastavio da zivi i nakon smrti. Lik i djelo kontroverznog jevrejskog pisca, kakvim se Cevi smatra, pojavljuje se i u knjizevnim ostvarenjima velikih literarnih velicina, kakvi su bili nobelovac Isak Basevis Singer – (roman „Rob“) ili akademik Erih Kos u romanu „U potrazi za Mesijom“. Ime i znacaj Sabatija Cevija pominje se i u djelu „Davidova zvijezda“, poznatog crnogorskog knjizevnika i akademika Zuvdije Hodzica.

Ulcinj je bio interesantan i zbog zdravstvenog turizma, tako da se jos 1925. gdoine, u tom gradu odvijao naucni skup na kojem je ucestvovao i poznati njemacki profesor, inace direktor Instituta za tropske bolesti dr. Not, koji je odusevljen podnebljem koji Ulcinj okruzuje izjavio: „ da u zivotu nije vidio podneblje bogatije zvijezdama kao sto ih Ulcinj ima, dodajuci da je vrijednost Ulcinja za covjecji organizam veoma velika i raznovrsna“ , sto jos jednom dokazuje da boravak u Ulcinju i njegovoj okolini krijepi i dusu i tijelo.

S obzirom da je Ulcinj veoma poznat i po razvoju zanatstva, ovaj grad je i rodno mjesto Marija Surle, crnogorskog Afrikanca i sina legendarnog ulcinjskog fotografa Riza Surle. Osim po vjestini izrade predivnih fotografija Ulcinja i okoline, Mario je poznat i kao strastan ribolovac i veliki boem. Interesantno je istaci da su, prvi doseljenici iz porodice Surla u Ulcinj stigli jos prije 400 godina kao robovi iz Afrike.

Za kulturni razvoj grada znacajne licnosti su i dr Maksut Hadzibrahimovic, naucni i strucni radnik, zatim turisticki i javni radnik Dzelal Hodzic, te predjsenik Saveza Albanaca dr Gani Karamanaga.

Za kulturni razvoj Ulcinja sa okolinom veze se i ime crnogorskog slikara Mila Pavlovica, koji svoja djela stvarao i stvara u Ulcinju, a ciji su lik i djelo poznati i van granica Crne Gore.

HERCEG NOVI

2009-05-03T11:15:00.000+02:00

Herceg Novi su opjevali pjesnici, oslikari likovni umjetnici, u njemu je razvijan turizam, ali mnogi ce vam reci je da je „ u Herceg Novom je lako i jednostavno zivijeti“, pa i da je “jos lakse njemu pripadati“. I zaista Herceg Novom su pripadali mnogi poznati i slavni. Mnoge znamenite licnosti rodjene su, ili su zivjele u ovome gradu. Istorijski najzacajnija licnost je kralj Tvrtko I Kotromanic (1351- 1391), inace utemeljivac Herceg Novog. Naslijedivsi prijesto od strica Stjepana II, Tvrtko je jos jedan od vladara ciji su korijeni direktno vezani za srpsku lozu Nemanjica. Izgradnju Herceg Novog, Kotromanic je poceo 1382., sazidavsi utvrdjenja na mjestima gdje se danas nalazi srediste grada. Opstina Herceg Novi uskoro ce promovisati ideju o podizanju spomenika osnivacu toga grada.

U Herceg Novom su zivjele i poznate vojskovodje i vojvode. Jedan od njih je nasljednik Tvrtka I Kotromanica, Sandalj Hranic (1392 – 1435). Period njegove vladavine, u Herceg Novom je obiljezila uspjesna trgovina solju.

Jos jedan Kotromanicev nasljednik, Stjepan Vukcic Kosaca ( 1435- 1466) istorijski je bitna licnost za Herceg Novi, jer je znatno prosirio teritoriju Herceg Novog tokom XV vijeka.

Stranci koji su se u odredjenjim istorijskim razdobljima zatekli u Herceg Novom, upisali su svoja imena i u kultruno – istorijsku dokumentaciju grada. Takav je npr. bio i portugalski doktor Isaija Koen (1517 – 1599). Doktor, kasnije i pjesnik Isaija Koen, sahranjen je na groblju spanskih Jevreja u Herceg Novom, koje se nekada nalazilo u blizini grada, a koje je prema pisanoj istorijskoj dokumentaciji potonulo u more za vrijeme velikog zemljotresa 1667.

Godine 1664. u Herceg Novom boravi hronicar i pisac cije porijeklo nije ostalo upamceno, Elvija Ibn Dervis Mehmed Zili, ili Elvija Celebija. O boravku u tome gradu Celebija je detaljnije zabiljezio u djelu „Hronika Putovanja“, gdje podrobnije opisuje tadasnji Herceg Novi.

Pored Dubrovnika i Herceg Novi se smatra rodnim mjestom Save Raguzinskog Vladislavica, ruskog diplomate (1670 – 1738). Radio je na razvijanju pismenosti, najprije u hercegnovskim ali i u ostalim primorskim i crnogorskim manastirima. Krajem XVII vijeka u Herceg Novom je zivio i jedan od venecijanskih vojskovodja, tada generalni providur Dalmacije i Albanije Jerolim Korner. On je u Herceg Novi doplovio velicanstvenim jedrenjakom godine 1687., po naredjenju mletackog senata. Njegova misija bila je da zauzme i oslobodi Herceg Novi od turske vlasti. Njegovo ime ostace upamceno i zbog cinjenice da je samo desetak dana po zauzimanju grada izdao dekret o osnivanju zemljisnog katastra, ciji se original i danas cuva u Drzavnom arhivu Crne Gore.

Jos jedna znacajna licnost za Herceg Novi je i vladika Savatije Ljubibratic, koji 1695. godine prenio upraviteljstvo iz manastira Tvrdos (Hercegovina) u Herceg Novi. Vladicanstvo nad manastirom iste godine mu je priznala u mletacka vlast, i dodijelila mu zemlju na lokaciji gdje se danas nalazi mjesto Topla. Njegova vlast okoncala se 1716. godine.

Istorija Herceg Novog pamti i ime Marka Vojnovica (1752 – 1812) osnivaca velike ruske Crnomorske flote. Citav jedan istorijski period porodice Vojnovic karakterisu potomci koji su imali uglavnom vojne, grofovske i akademske titule. Na obalama Persije Marko Vojnovic je osnovao prvu rusku stanicu, a istorija ga pamti i po ucestvovanju u cuvenoj pomorskoj bici protiv Turaka 1788. kod ostrva Fidinisi.

Jedna od znacajnijih licnosti Herceg Novog i Boke Kotorske uopste, je i Sveti Leopold Mandic. Na krstenju dobija ime Bogdan, te se i njegova posvecenost crkvenom i monaskom zivotu odvijala u znaku toga imena. Vec u 16-oj godini Leopold Mandic napusta kucu i u potpunosti se posvecuje Bogu. Leopoldov svestenicki zivot trajao je pune 52. godine. Za sveca je proglasen 1983. godine. Nakon zavrsene bogoslovije i uciteljevanja u nekoliko velikih manastira u Srbiji, u Herceg Novi stize crkveni velikodostojnik Nikolaj Velimirovic (1880 – 1956). Nastanivsi se u mjestu Meljine, on u novskom manastiru Savina dugo godina obavlja crkvenu sluzbu. Objavio je knjigu „Zapis o Boki“. Potom odlazi u Njemacku i zavrsava studije teologije, a na Oksfordu doktorira filozofiju.

Znacajno mjesto u proslosti Boke i Herceg Novog zauzima u ugledna porodica Zlokovic iz mjesta Bijela. Tokom XX vijeka ta porodica je dala znamenita imena, episkopa gornjokarlovackog gospodina Simeona, istoricara Ignjatija Zlokovica, arhitektu Milana Zlokovica, doktora pedagoskih nauka Djordja Zlokovica i publicistu Maksima Zlokovica (1910-1996).

Herceg Novi slovi i za „ grad vjecnog zelenila, sunca i skalinada“. To je svojevremeno zapisao i poznati nobelovac, pisac Ivo Andric. Andric je u Herceg Novom cesto boravio i ovaj grad dozivljavao na veoma neobican i knjizevnicima svojstven nacin. U Herceg Novom i danas se nalazi kuca nobelovca Iva Andrica. U ovome gradu cesto je boravio i trazio inspiraciju za svoja djela i crnogorski vladika i pjesnik Petar II Petrovic Njegos. Tokom XX vijeka u Herceg Novom borave i drugi poznati crnogorski knjizevnici poput Mihaila Lalica, Dusana Kostica... Jedno vrijeme Herceg Novi je bio i sjediste „Lovcen filma“ (1952 – 1955), prvog crnogorskog preduzeća za prikazivanje i proizvodnju filmova koje je, inace formirano na Cetinju marta 1949. godine. Prvi direktor tog preduzeca bio je Novljanin Simo Colovic, koji i danas zivi u Herceg Novom.

Herceg Novi je idealan grad i za slikarske ambicije. Osim pisaca i ljudi iz svijeta filma, to je i grad slikara. Posebno plodonosna i interesantna sredinom XX vijeka bila je Srednja umjetnicka skola u Herceg Novom. Tada su u njoj predavali jugoslovenski poratni slikari, a za tu skolu su na direktan ili indirektan nacin bili vezani i crnogorski slikari, koji su stekli svjetsku reputaciju. Pomenimo samo umjetnike Miodraga (Dada) Djurica, Voja Stanica, Mila Milunovica, Djordjija Bata Pravilovica...

U Heceg Novom su rodjeni, a u njemu povremeno i zive i poznati muzicari: Rambo Amadeus, Vlado Georgijev, Dragoljub Djuricic...

Takodje Herceg Novi je i grad sporta, u tome gradu je vec 1926. formiran prvi vaterpolo klub u ondasnjoj Jugoslaviji - „Jadran“, u kojem su ponikli reperezentativci: Djuro Radan, Milan Muskatirovic, Dejan Dabovic, Zoran Mustur, Stanko Zlokovic i legenda svjetskog vaterpola Bozidar Stanisic - Cikota. U tome klubu je ponikao i jedan od najvecih plivackih trenera na Balkanu Ivan Zuber.

Rimski mozaici

2009-04-29T12:01:00.000+02:00

Ostaci mozaika iz rimske Vile urbane u Risnu

Mozaik u rimskoj Vili urbani iz II vijeka, Risan

Risan je najstariji urbani centar u unitrašnjem dijelu Boke Kotorske. Grad je bio prestonica ilirske države u III vijeku prije Hrista, u vrijeme kraljice Teute. Rimljani ga zauzimaju 167. godine nove ere, nakon Dioklecijanovih reformi grad je pripadao provinciji Dalmacija. U Risnu postoji više arheoloških nalaza iz perioda antike. Pronađeni su ostaci kiklopskih zidova, kao i ostaci kuća i ulica na lokalitetu Carine. U samom centru naselja otkriveni su ostaci rimske Vile urbane, sa podnim mozicima. Vila je vjerovatno sgrađena u II vijeku nove ere. Mozaici sadrže geometrijske i biljne motive, kao i izuzetno rijetku predstavu antičkog boga sna Hipnosa.

Rimski mozaik sa prikazom boga Hipnosa iz Vile urbane u Risnu

2009-04-29T12:00:00.001+02:00

Jos predivnih slika Kotora i Boke Kotorske..svaki komentar i tekst je suvisan..

2009-04-29T11:52:00.001+02:00

2009-04-29T11:49:00.000+02:00

BOKA KOTORSKA....

2009-04-29T11:46:00.000+02:00

Boka je postala velika kulturna retorta. Štogod je prolazilo kroz nju, poprimalo je od njenoga duha. Nečujnom duhovnom infiltracijom preobražavala je svoje goste u građane kulturnoga svijeta. Uz veličanstvenu kotorsku katedralu iz 12. vijeka, sintezu raznih stilskih težnja, i njen divni ciborij iz druge polovine 14. vijeka, komu u svijetu nema premca, redaju se, osim kotorskih gradskih crkava, još i dvije dobrotske crkve, sv. Mateja i sv. Eustahija, veličanstvena prčanjska crkva, građena po osnovi Bernardina Maccaruzzija (1728—1800) u stilu renesanse i lakog baroka, i zvonici, od kojih zaslužuju posebnu pažnju Zmajevićev zvonik, zvonik sv. Nikole (nacrt je načinio Josip Beati, kao i za započetu nedovršenu župnu crkvu) i Gospe od Škrpjela, sve u Perastu iz 17. vijeka, gdje je došla do izražaja estetska domišljatost u najrazličitijim stilskim motivima i hirovima, i renesansni zvonici kotorske katedrale (17.vijek).

Bokeljski su hramovi ne samo muzeji kulturnog i umjetničkog blaga nego i spomenici bokeljskog duha i mišljenja. U ljepoti unutrašnjeg umjetničkog ukrasa sve nadvisuje divno peraško svetište Gospe od Škrpjela, umjetno podignuto od 15.vijeku pa dalje na hridinama, od čega se razvio istoimeno ostrvo. U kraju sjaja, ljepote i bogatstva podigao je pomorac u svome škrpjelskome svetištu vjekovan spomenik svojoj vjeri i kulturi, a ukrasio ga je u pravu pinakoteku vješt kist velikog slikara Tripa Kokolje Peraštanina (1661—1713) i dotjerao ga, pokraj djela drugih vrsnih majstora mletačke i genoveške škole, u carstvo lakog baroka. Nigdje nije pomorac izveo vjersko-kulturno djelo ovakve vrste. Čak je i pomorčeva žena u kućnom priboru i u vezivu pokazala neobičan smisao za ukus, imajući direktne i posredne veze sa prekomorskim krajevima. I predstavnici duhovne kulture imaju u Boki ista obilježja kao i bokeljski pomorci. I oni teže za svladavanjem visokih rekorda i velikih daljina.

2009-04-29T11:39:00.000+02:00

Kotor je sasvim sigurno, najpoznatiji crnogorski grad po pitanju kulture i kulturnih znamenitosti. Jos krajem XIX vijeka, Kotor, odnosno Bokokotorski zaliv ili najjuzniji fjord, kako se taj zaliv u poslednje vrijeme sve cesce zove, zbog svoje nenadmasive ljepote, dobio je epitet nevjeste Jadrana.

Njegovu zadivljujucu ljepotu cine modro more, kamenita obala, obronci najcuvenije crnogorske planine Lovcen, zelenilo koje sa stijenama iznad zidina starog Kotora cini neskakidasnji prirodni kolorit, serpentine ka tvrdjavi San Djovani ili Sveti Ivan, srednjovjekovne palate, stari grad i nezaobilazni, uvijek, vedri duh njegovih gradjana, ma koje nacije ili vjere bili.

Kotor je svakom turisti vjekovima bio izazov, ali ne toliko turisticki, koliko kao grad velike kulturne vrijednosti sa starovjekovnim spomenicima kulture, kakve su u prvom redu njegove crkve i katedrale. Na svakom koraku kroz Stari kotorski grad npr. mozete se nakratko, makar kroz mastu, vratiti u Srednji vijek, barokno doba ili razdoblje kada su svjetskim obalama gusari dijelili pravdu. Ako vam se desi da ste po prvi put u Kotoru, utisak ce, sigurni smo, biti mnogo uvjerljiviji nego dozivljaji iz filmova koje ste gledali, ili knjiga koje ste procitali o tim razdobljima ili ovome gradu.

U njemu su sacuvani tragovi ilirske i rimske kulture, preromanike, romanike, gotike, renesanse, baroka. Stari grad Kotor spada medju mediteranske gradove s najbolje sacuvanom srednovjekovnom urbanom cjelinom od XII do XIV vijeka i uvrsten je u listu svjetske kulturne bastine pod zastitom UNESCO-a.

Stari grad Kotor se nalazi na listi UNESCO svjetske kulturne baštine, od 1979. Srednjevjekovni grad Kotor je smjesten na samom kraju Bokokotorskog zaliva. Danas je Kotor najveca stara urbana cjelina u Crnoj Gori. Najstarija arheoloski evidentirana gradjevina koja potice iz VI n.e., je ranohriscanska bazilika pronadjena ispod crkve Marije Koledjate ili Gospe od zdravlja, u neposrednoj blizini glavnih gradskih vrata starog Kotora. Vec u XI vijeku Kotor dobija zastitnika grada, svetog Tripuna ( Trifuna ) u ciju cast se i podize katedrala koja se danas smatra simbolom Kotora.

Kulturno bogatstvo Kotora je neprocjenjivo. Riznica grada krije najzacajnije kulturne znamenitosti poput: Sat kule (VIII vijek), Katedrale Svetog Tripuna (XII), Crkve Svetog Luke (XII), Knezeve palate (XVII), Crkve Svete Marije (XII), Crkva Gospe od zdravlja (XV), Napoleonovo pozoriste (XIX).

Kotor okruzuju gradski bedemi, odnosno zidovi, oko grada, zidovi iznad grada, zidovi oko brda te tvrdjava Sveti Ivan (San Djovani) na vrhu istoimenog brda.

Ma sa kojih vrata ili ulaza u stari Kotor da se uputite, asimetricni sklop uzanih ulicica i trgova odlikuje se mnostvom srednjevjekovnih spomenika. Ne samo monumentalnih gradjevina kakve su vec pomnute crkve, katedrale ili muzejski spomenici, vec i ornamentikom ne samo na kultruno- istorijskim, vec i na obicnim zdanjima, poput porodicnih kuca u kojima se i dalje odvija zivot. Na velikom broju porodicnih kuca i dalje se veoma lako uocavaju pecati minulih epoha. U vidu ornamenata koji najcesce svjedoce o Rimskoj imperiji na ovim prostorima, mozete vidjeti rimske oznake, u vidu brojki, sentenci, likova lavova, zmajeva, zmija... Svuda naokolo barokni prozori, masivni zidovi i bogato ukrasene i vjesto izrezbareni svodovi.

U Kotoru se nalaze i mnogobrojne palate: palata Drago, s gotskim prozorima iz XV vijeka; palata Bizanti iz XII vijeka; palata Pima, s tipicnim oblicima renesanse i baroka, XVI vijek; palata Grubonja, sa ugradjenim grbom stare kotorske apoteke, osnovane 1326. godine; palata Grgurina iz XVII vijeka, danas zgrada Pomorskog muzeja, kao i Sat kula iz XVI vijeka, pored koje se nalazi srednjevjekovni stub srama.

Istoricari se uglavnom slazu sa cinjenicom da je za Kotor najvazniji period Srednjeg vijeka, a obzirom da je Kotor tada dozivio veliki ekonomski procvat. Snazno razvijena ekonomija ubrzo utice na jos bolji razvoj prosvjete, te izuzetan napredak kulture, umjetnosti, gradjevinarstva. Vec od kraja XIII vijeka u Kotoru radi gramatikalna skola iz koje je iznikla plejada humanistickih pisaca i naucnika. Prvi humanisticki pisci pomiju se na prelazu iz XV u XVI vijek. O njima se konkretko ne zna mnogo, te im ni djela koja su autorizovali najcesce nijesu sacuvana. Nesumnjivo najpoznatiji je pjesnik Bernard Pima, potomak stare i nadaleko poznate kotorske plemicke porodice Pima. Sacuvano je tek nekoliko njegovih stihova na latinskom, pisanih Ciceronovim jezikom. Zatim, kotorski plemic s kraja XV i prvih decenija XVI vijeka Trifun Bizanti, te kotorski patriciji braca Vicko i Dominiko Buca. Kao stampar i izdavac knjiga, medju poznatijima, pominje se kotorski vlastelin Jerolim Zagurovic.

Kada je u pitanju kotorska renesansa knjizevnost valja pomenuti Djordja Bizantija, koji vec 1532. u Veneciji stampa stihove na italijanskom i latinskom. Ipak, najpolodonosniji renesansni poeta je Kotoranin Ludovik Paskvalic( 1500 - 1551). Uz prethodnu dvojicu, XVI vijek u Kotoru obiljezio je i pjesnik Ivan Bona Borilis.

I teoloski pisci obiljezili su Kotor. Jedan od najznacajnijih je Luka Bizanti, koji je 4. decenije upravljao kotorskom crkvom.

Sa posebnim uspjehom u Kotoru je tih vjekova bila razvijena umjetnost obrade metala i kamena, koja je proslavila kotorske majstore sirom tadasnje Evrope. Poznat je i graditelj i kotorski majstor Vita Trifunov, ili Vita Kotoranin - opat jedne omanje crkve. Prema kotorskim spisima izmedju 1326. i 1327. fra Vito je graditelj cuvenog manstira Visoki Decani ( u Srbiji).

U srednjem vijeku u Kotoru su djelovali tzv. grcki slikari, medju kojima Nikola i Manojlo na pocetku XIV. vijeka. U XIII i XIV vijeku Kotor ima svoju apoteku i ljekare, zlatare, kovace oruzja i kovacnicu novca, biblioteku, klasicno obrazovanje, teologe, komunalno uredjenje grada i Statut, notarske knjige... Prije vise od pet vjekova u Kotoru je zivio poznati ducandzija Marin Drusko.Vrijedi pomenuti i poznatog trgovca i kotorskog kapetana Marka Grgurovica.

Ipak, nesumnjivo najveci broj poznatih Kotorana, porodio je Perast, mjesto nadomak Kotora u kojem su poznate palace. Medju poznatijim Perastanima je Andrija Paltasic, stampar i izdavac (1450- 1500), koji je djelovao u Veneciji 1477-1493. Iz poznate perastanske porodice Zmajevici ponikli su pisac i barski arhibiskup Andrija Zmajevic (1624 – 1694 ), Vicko Zmajevic, (1670 - 1745), crkveni politicar i pisac...

Najpoznatiji predstavnik cuvenog kotorskog slikarstva je slikar Tripo Kokolja (1661 - 1713) cija djela krase cuvenu crkvicu na ostrvu Gospa od Skrpjela. Ovaj slikar bogatog opusa, proslavio se na gotovo citavom Mediteranu.

Kraj XVII vijeka, takodje je interesantna epoha u istoriji Kotora, s jedne strane, obiljezile su je sudjelovanje pojedinih Kotorana, posebno Perastana u Morejskom ratu (1684- 1699). Veoma istaknuta licnost toga perioda je Vicko Bujovic, te poznati peraski pomorac Matija Zmajevic, kasnije ruski carski admiral.

Najslavniji kotorski pomorac i kapetan je svakako Ivo Vizin, koji je 1852. krenuvsi na uobicajeno trgovacko putovanje, svojim omanjim jedrenjakom Splendido, po kojem se danas zove i veoma lijepi hotel u Morinju, u blizini Kotora, Vizin je napravio najveci pomorski poduhvat XIX vijeka, krstarivsi od luke do luke, oplovio je svijet. Ivo Vizin bio je samo jedan iz cijelog niza proslavljenih bokeljskih kapetana koji su plovili gotovo svim svjetskim morima.

Mnogo prije Vizina, tacnije 1823. pominje se i navigacioni oficir Stevan Vukotic. Uz Vizinovo i Vukoticevo, istorija Kotora pamti i imena jos nekih poznatih pomoraca i kapetana kao sto su Petar Zambelic i Marko Ivanovic.

U Kotoru je rodjen i sakupljac narodnog blaga te folklorist Vuk Vrcevic, ( 1811- 1882).

U okolini Kotora, odnosno u oblasti pod imenom Grbalj rodjen je i arhiepiskop cetinjski i mitropolit Crne Gore Mitrofan Ban (1841- 1920).

I novija istorija porodila je mnoge poznate Kotorane. Svjetski poznati Kotoranin danas je Tripo Simonuti, violinist i slobodni umjetnik, rodjen 1932.godine. Sa kcerkama Anom i Irenom osnovao je kamerni trio koji je i van granica Crne Gore poznat pod imenom „Trio Simonuti“.

U Kotoru zivi i radi i dr Milos Milosevic, danas aktuelni admiral Bokeljske mornarice. Znacajno je pomenuti i nekada profesora na Pomorskom i fakultetu za turizam Milenka Pasinovica, te violinistu Ratimira Martinovica, koji i danas zive i rade u Kotoru.

BUDVA - MANASTIRI

2009-04-25T13:47:00.000+02:00

O burnoj istoriji Budve i njene okoline, danas svjedoce mnogobrojni spomenici kulture. Budva ima veliki broj kulturno-istorijskih spomenika, medju kojima je veliki broj manastira i manjih crkava. Svi ti spomenici zivo dokumentuju prohujala istorijska i drustvena desavanja na prostoru Budvanske rivijere. Medju najpoznatije kulturno istorijske spomenike spadaju :crkva Sv.Ivana, sagradjena u VII vijeku, crkva Santa Maria in Punta iz 840 god., crkva Svete Trojice iz 1804. Sjeverno od Budve nalazi se manastir Stanjevici, u kojem je 1798. izglasan prvi Crnogorski zakonik. Najznacajniji i najvise pominjani manastir, centar pismenosti kod Pastrovica, plemena koje je od davnina imalo autonomnu opstinu od 12 sela, i borilo se protiv svih osvajaca /Turaka, Mlecana, gusara, kasnije Austrijanaca i Italijana/ nalazi se iznad grada-hotela Sveti Stefan. Cine ga tri crkve, u kojima su pojedine freske iz XVII vijeka. Veoma raskosan je i manastir Rezevici izmedju Svetog Stefana i Petrovca, cija arhitektura seze jos u XIII vijek. Nedaleko od Petrovca je manastir Gradiste, spomenik poznog Srednjeg vijeka. Jos je veliki broj crkvica i manastira koji se nalaze diljem Budvanske rivijere, a koji cekaju na sve one turiste kojima je razgledanje kulturno – istorijskih znamenitosti vise od zadovoljstva.

BUDVA...

2009-04-25T13:44:00.001+02:00

Budva je pored turizma i grad kulture. Ne samo zbog njene izuzetno vrijedne istorijske proslosti vec i zbog stalnih uticaja i prozimanja razlicitih kultura sa kopna i mora (Heleni, Mlecani, Francuzi, Austrougari...) kulturna dimenzija Budve uvijek se prepiltala kroz drustveni zivot grada. O Budvi iz davnih vremena i danas zivo svjedoce autenticni spomenici: brojne crkve, manastiri, tvrdjave...

Najprivlacniji i najstariji je Stari grad Budva, u kojem je i najveci dio tih spomenika.

Pored istorije i kulture, duh Budve kroz vjekove pronosile su i mnoge znamenite licnosti. Budva je radjala mnoge velikane kicice i pera. Pomenucemo neke: Todor Vukovic, slikar iz Maina XV vijek, Krsto Ivanovic-hronicar Budve XVII vijek.

U XVIII vijeku u Budvi je zivio nadaleko poznati konte Stjepan Zanovic, od rane mladosti sklon izazovima i avanturama, raskalasnom i opustenom zivotu.

Znacajna licnost za Budvu je i slikar bogatog opusa Anastas Bocaric-XVII vijek. Skolovao se u Atini, bavio se skulpturom, kaliografijom i primijenjenom umjetnoscu. On je ujedno bio i prvi ucitelj svome bratu Spiru Bocaricu, koji je skolovanje provodio u Venciji. Napravio je veliki broj portreta i pejzaza.

Ipak, nesumnjivo najpoznatiji Budvanin, knjizevnik i diplomata za koga se zna i van prostora Crne Gore, narodni tribun bio je Budvanin Stefan Mitrov Ljubisa, XIX vijek.

Taj knjizevnik je i za zivota proglasen najboljim pripovjedacem toga vremena. Proslavio se biljezeci i sakupljajuci narodne obicaje, dogadjaje i cuvajuci narodni jezik od zaborava.

Iz novijeg vremena, iz perioda XX vijeka, isticu se takodje priznati i poznati javni i naucni radnici. Kao najznacajnije valja navesti bracu Miroslava i Stevana Luketica. Dr Miroslav Luketic je poznati istoricar, I hronicar. Njegov brat Stevan Luketic bio je skulptor svjetskog glasa.

U Budvi su se rodili i zive i slikari Slobodan Slovinic i Jovan Ivanovic.

KULTURA U BUDVI

2009-04-25T13:41:00.000+02:00

KULTURA U BUDVI

Slobodno vrijeme u Budvi se može osmisliti prisustvom nekoj od mnogobrojnih kulturnih manifestacija.
Budva je u ljetnjim mjesecima stjecište najpoznatijih imena iz oblasti kulture i umjetnosti i publike u kojoj su turisti iz raznih krajeva. Multimedijalne, književne, filmske, pozorisne i druge kulturne manifestacije u ljetnjim mjesecima cijelu Budvu pretvaraju u pozornicu bez konvencionalne granice izmedju stvaralaca i publike.
Sem uobičajenih kulturnih dogadjaja: muzičkih, filmskih, književnih i dječijih festivala, pozorišnih predstava, koncerata klasične, zabavne i etno muzike, izložbi slika, skulptura, pjesničkih večeri... neke manifestacije su prilagodjene specifičnim prohtjevima svakog turiste - maskenbali, fešte na plaži, ribarske fešte, fešte na moru...

Dva najpoznatija festivala koja se održavaju svake godine u kontinuitetu su pozorišni "Grad Teatar Budva" i muzički festival "Music festival Budva".

"Grad Teatar Budva" je višegodisnji internacionalni i u svijetu ugledan festival pozorišnog, muzičkog, književnog i likovnog stvaralaštva, organizuje se svakog ljeta na otvorenim scenama u Budvi, od 1. jula do 20. avgusta. Na budvanskim pozornicama su minulih sezona nastale i nastaju brojne pozorišne predstave, dominantne u teatarskom životu Crne Gore i Srbije. Uz gostovanja uglednih pozorišnih ansambala iz susjednih zemalja i svijeta, ova metropola crnogorskog turizma ujedno je tokom ljeta i internacionalna prijestonica najuglednijih stvaralaca. Paralelno s pozorišnim odvijaju se i brojni koncerti istaknutnih domaćih i svjetskih ansambala i najuglednijih reproduktivaca klasične muzike. Nerijetko, muzičari nastupaju i u izuzetno akusticnim ambijentima drevnih sakralnih objekata Budve. Ne izostaju ni brojne likovne manifestacije u budvanskim galerijama. Publici se ovdje predstavljaju slikari i oni afirmisani ali i oni koji tek dolaze iz Cetinjske akademije. Višegodišnju tradiciju ima i u svijetu znameniti Trg pjesnika, takodje u sklopu manifestacije Grad Teatar, koji ljeti okuplja najuglednije pisce iz Srbije i Crne Gore i inostranstva. Najuspješnijim autorima dodjeljuju se nagrade "Trga pjesnika", a tom prilikom se uručuje i prestižna nagrada "Stefan Mitrov Ljubiša" za književno stvaralaštvo.

http://www.gradteatar.cg.yu/

"Music festival Budva" je domaći zabavno-muzički festival koji se svake godine održava uz drevne budvanske zidine. Festival afirmiše mediteranski zvuk, nudeći svake godine desetine novih hitova, pjesama koje se masovno pjevaju i pamte. Trodnevna zabavno-muzička manifestacija sem afirmisanim i poznatim, daje šansu i mladima u svijetu "lakih nota". Poslednjih godina ova priredba dobija internacionalni karakter sa sve većim brojem gostiju iz susjednih i zemalja šireg mediteranskog okruženja. Festival se odvija po oprobanoj programskoj koncepciji koja, pored takmičarskog dijela u mediteranskoj i pop muzici podrazumijeva i učešće domaćih i inostranih gostiju, kao i prezentaciju modela visoke mode poznatih svjetskih kreatora. Na ovom Festivalu su gostovali: Toto Kotunjo, Al Bano, Spagna, Boney M, Goran Bregović, Zdravko Čolić, Bajaga i drugi.

http://www.musicfestivalbudva.com/

2009-04-13T19:28:00.000+02:00

Stari grad Bar
Stari Bar je grad sa više od 2500 godina postojanja. Mediteranska klima, obilje voda i blagorodno polje učinili su ovo područje jednim od najstarijih staništa civilizacija istočne obale Jadrana.
Ispod današnjih ostataka Starog grada pronadjeno je mnoštvo fragmenata keramičkog posudja koje okvirno datiraju od 8. do 5.-tog veka p.n.e., kada je ovaj predeo naseljavalo Ilirsko pleme Enhelejci. Kasnija iskopavanja otkrivaju nalaze i iz rimskog i ranovizantijskog vremena (3. do 5-ti vek n.e.).
U pisanim istorijskim izvorima iz IX i X veka Stari grad se prvi put pominje kao Antibareos, a zatim kao Antibaris i u XI veku kao Antibari kod cara Konstantina.

Stefan Vojislav, knez dukljanskih Slovena, 1042. god. u području Bara je porazio Vizantijce. Istovremeno je potukao vojske Raške, Bosne i Huma šireći svoje kneževstvo. Duklja je postala najsnažnija južnoslovenska država, a njen grad Bar postaje značajni kulturni, ekonomski i vrski centar.
U gradskoj katedrali sv. Djordja, 1067. god knez Mihajlo Vojisavljević biva krunisan za kralja. Drevna katedrala je postala hram krunisanja i sahrana vladara dukljanske dinastije Vojisavljevića.
Katolička episkopija 1089. godine dobija status dukljanske arhiepiskopije i crkvenu upravu nad episkopijama susednih gradova i oblastima Srbije, Bosne i Travunije.
Krajem XII veka, prelat barske crkve, opat Grgur, sačinio je «Barski letopis» najobimnije istorijsko-literalno delo o istoriji južnih Slovena.
Bar, kao i okolni primorski gradovi i oblasti, 1183. god ulazi u sastav srednjevekovne države srspke dinastije Nemanjića. Sredinom XIV veka Barom vladaju zetski dinasti Balšići, a u XV veku prelazi iz ruke u ruku Mlečana, Balšića, Despota Stefana Lazarevića, Djurdja B rankovića i Stefana Vukčića. Od 1443. god je u sastavu Mletačke republike. Grad je tada proširen, izgradjen i definitivno utvrdjen sistemom bedema, bastiona i kula. U njemu je tada postojalo tridesetak gotičko-renesansnih palata, šesnaest crkava i manastira, više stotina kuća, oko 4000 žitelja...
Grad Bar je imao statut i kovnicu novca.

Turci osvajaju Bar 1571. god, bez borbe i rušenja. Tokom tri veka Bar živi kao značajna uredjena varoš sa dobrim prihodima od trgovine i poljoprivrede (maslinarstva).

Knjaz Nikola Petrović i Crnogorci oslobadjaju Bar 1878. god. Polusrušeni grad od tada prestaje da živi a život se polako seli na morsku obalu.

Zidine grada Bara su potpuno restaurirane, kao i nekoliko značajnih gradjevina unutar samo grada.
Na ostacima jedne od crkava je sačuvana i ikona Svetog Nikole iz XV veka.

KULTURA I KULTURNO-ISTORIJSKO NASLEDJE U GRADU BARU...

2009-04-13T19:14:00.000+02:00

Ambijentalna cijelina Starog grada Bara i njegovo okruženje, upotunjeno kulturno-prirodnim spomenicima - maslinama starim preko 2.000 godina, zatim činjenica da današnji urbani čovjek želi vidjeti i doživjeti svjedočanstva prošlih vremena, još ako su upotunjena rijetkostima, mogli bi biti osobena preporuka barskog kraja na svjetskim turističkim mapama. Za ozbiljanu turističku ponudu treba inventivan timski rad stručnih ljudi koji bi sadržajne potencijale profesionalno i primamljivo „složili“ u dobro prezentovani projekat čija bi rezultat bio stotine hiljada turista.Potencijala očigledno ima, a neki su još u fazi otkrivanja. Crnogorski i italijanski arheolozi su tokom novembra na brdu Majlika, kod Bara pronašli ostatke grčke kulture iz 4. vijeka prije nove ere.
I ne samo to.
Rezultati nedavno okončanih laboratorijskih analiza na Univerzitetu »Ka Foskara« u Veneciji nagovještavaju za Bar i Crnu Goru senzacionalno otkriće: u podnožju planine Rumije nije jedna maslina starija od dva milenijuma, Stara maslina na Mirovici, već masline!

JOS O ISTORIJI KULTURE CRNE GORE...

2009-03-11T12:28:00.000+01:00

Kulturni prostor Crne Gore, od praistorije do danas, formiran je uticajem civilizacija Istoka i Zapada. Na ovoj relativno maloj teritoriji zapazaju se uticaji mediteranskih, srednjeevropskih, istocnoevropskih i orijentalnih civilizacija i kultura. Ovakav istorijski proces uticao je na formiranje kulturoloske slike Crne Gore, koju odlikuje, prije svega, multikulturalnost u najsirem smislu rijeci. Danasnja kulturna riznica Crne Gore nudi obilje arheoloskih, pisanih i umjetnickih vrijednosti pomocu kojih iscitavamo kulturnu istoriju ovog prostora. Raznovrsnost u arhitekturi kulturno-istorijskih spomenika, kao i bogatstvo muzejskih, arhivskih i biblioteckih fondova, materijalni su dokaz o specificnom kulturoloskom miljeu Crne Gore.
Tragovi zivota, a time i prvi kulturni sadrzaji, mogu se pratiti od paleolitskih stanista – gdje su nadjeni materijalni ostaci koji svjedoce o tome da se zivot u kontinuitetu odvijao od starijeg kamenog doba, preko mladjeg kamenog doba do mladjeg bronzanog i ranog gvozdenog doba. Za svjetsku arheologiju narocito su zanimljivi lokaliteti Crvena stijena, okapine Bioce u kanjonu rijeke Morace, Malisina pecina i Medena stijena u kanjonu rijeke Cehotine.
Duz primorja i njegovog zaledja romanizacija ilirskog stanovnistva se moze pratiti od I vijeka, o cemu svjedoce ostaci naselja gradjenih na raskrscima puteva i novih komunikacija (Risan, Budva, Akruvium, Ulcinj, Duklja i Municipium S…).
Preromanicki, romanicki, goticki i barokni uticaji, vidljivi su u arhitekturi, kamenoj plastici i slikarstvu Crnogorskog primorja. Najveca koncentracija umjetnickih vrijednosti na pomenutom prostoru, evidentna je u Bokokotorskom zalivu. Reprezent ovih sadrzaja na prostoru Crne Gore je grad Kotor, koji je kao takav uvrsten u kulturnu bastinu UNESCO-a. U samom gradu monumentalnoscu i ljepotom istice se katedrala Svetog Tripuna, a sakralni spomenici u cijelom Bokokotorskom zalivu predstavljaju vrhunac umjetnickog stvaralastva, sto posebno dokazuju manastir Savina i Gospa od Skrpjela.
U zaledju primorja po kulturno-istorijskom znacaju istice se prostor Skadarskog jezera sa specificnim manastirskim kompleksima na njegovim goricama (ostrvcima): Beska, Moracnik, Starcevo, Kom, Vranjina, i utvrdjenjima Zabljak i Lesendro.
Vizantijski uticaji u arhitekturi i zivopisu manastira vide se u unutrasnjosti Crne Gore: Manastir Moraca, prepoznatljiv po cuvenom ciklusu o Svetom Iliji – jednom od najboljih djela monumentalnog slikarstva u 13. vijeku na Balkanu, Manastir Sveta Trojica u Pljevljima, Manastir DJurdjevi Stupovi kod Berana i Manastir Piva u kojem se istice ikonostas izuzetne umjetnicke vrijednosti. Manastir Ostrog, ambijentalno specifican, predstavlja jednu od kulturnih duhovno-istorijskih tacaka crnogorskog prostora.
Padom velikog dijela Crne Gore pod tursku vlast domaca tradicija dolazi u dodir sa islamskom kulturom. Ovi uticaji ostavljaju jasne tragove u sakralnoj arhitekturi (dzamija Husein-pase Boljanica u Pljevljima), kao i stambenoj arhitekturi (Kula Redzepagica u Plavu).
XII vijek je pocetak bogate pisane tradicije na ovim prostorima. U drugoj polovini ovog vijeka nastaju pisani spomenici izuzetne istorijske i literarne vrijednosti. Medju njima od posebnog znacaja su: Ljetopis popa Dukljanina i Miroslavljevo jevandjelje koje se posebno izdvaja po svojoj iluminaciji i neobicnoj ortografiji. Dva vijeka kasnije nastace jos jedno jevandjelje koje se istice svojom ljepotom i istorijskim znacajem – Divosevo jevandjelje.
Goricki zbornik je jos jedan bitan spis u razvoju nase cjelokupne knjizevne tradicije. Nastao je 1441/42. godine i predstavlja prepisku (poslanice) izmedju Jelene Balsic i njenog duhovnika Nikona Jerusalimca, inace i sastavljaca Gorickog zbornika.
Kontinuiran knjizevni rad, koji se moze pratiti od XII vijeka, u pocetku je obiljezen uglavnom prepisivackim, zatim samostalnim stvaralastvom, da bi na kraju XV vijeka na teritoriji Crne Gore bila osvojena i jedna moderna kulturna tekovina – stamparija. Za ovo civilizacijsko dostignuce zasluzni su tadasnji gospodar Crne Gore – feudalac i mecena DJurdje Crnojevic i veliki stamparski majstor jeromonah Makarije. Crnojevica stamparija je prva u Crnoj Gori, prva kod juznih Slovena i prva na Balkanu (druga po redu u slovenstvu), 1493. godine, trideset osam godina poslije stampanja legendarne Biblije Johana Gutenberga, u Obodskoj stampariji stampan je Oktoih prvoglasnik – prva juznoslovenska cirilska inkunabula.
Izuzetna stamparska tradicija na prostoru Crne Gore nastavlja sa radom Bozidara Vukovica – Podgoricanina, koji je zbog svojih zasluga u stamparstvu (kojim se bavio od 1519. godine pa do svoje smrti 1539. godine) dobio visoko drustveno priznanje, titulu – vojvode sttamparstva. Djelo ovog stamparskog pregaoca, koje je doprinijelo razvoju stamparstva i u Rumuniji, Rusiji, Srbiji i Bugarskoj, nastavlja Vicenco Vukovic, sin Bozidarov, unoseci neke novine u ocevu tipografiju. Rad oca i sina Vukovica vezan je za Veneciju, cime se nastavlja tradicija stampara sa nasih prostora koji rade u ovom kulturnom sredistu. Treba, ipak, naglasiti da je rodonacelnik naseg stamparstva u Veneciji Kotoranin Andrija Paltasic.
Rad Vukovica potvrdjuje plodotvoran uticaj Venecije na crnogorsku kulturu prelaska iz XVI u XVII vijek. U XVII vijeku na prostoru Boke stvara se po mnogo cemu izuzetan kulturni, prije svega knjizevni zivot. Najznacajnije ime u tom krugu sigurno je ime baroknog pjesnika Andrije Zmajevica. Ovaj doktor teologije vjerovatno je najznacajnija figura u kulturi Crnogoraca XVII vijeka. Posto ga je papa Kliment X imenovao za nadbiskupa barskog i primasa Kraljevstva Srbije, Zmajevic je mudroscu, diplomatskim taktom uspio da odrzi dobre odnose kako sa pravoslavcima (od kojih je vukao porijeklo), tako sa katolicima i Turcima i da postane istorijski primjer vjerske i nacionalne i kulturne tolerancije.
Pisani spomenici ovakve vrijednosti kao da su predodredili Crnu Goru za visoke knjizevne domete, koji ce svoj vrhunac dostici u stvaralastvu Petra I i Petra II Petrovica Njegosa, a cijelu dinastiju Petrovica predodrediti za "vojskovodje i perovodje".
Ovim, u Crnoj Gori pisana rijec dobija na posebnom znacaju. Ona postaje nosilac knjizevnih, ali moralnih nacela. Vojvoda Marko Miljanov svojim ce dijelom ostaviti poseban pecat u toj eticko – knjizevnoj literaturi. Istovremeno, Stefan Mitrov Ljubisa stvarace danas sve znacajnije knjizevno djelo na temeljima narodnog govora.
U tom pogledu prestoni grad Cetinje postaje kulturno i politicko srediste Crne Gore. Arhitektonski i kulturoloski sve znacajniji, ovaj grad, kao rijetko koji u ovom dijelu Evrope, dobija onaj izgled koji ga danas opravdano definise kao grad – muzej. Medju brojnim zdanjima, muzejima i bibliotekama po kulturno istorijskom znacaju izdvajaju se: Cetinjski manastir – vjekovno crnogorsko kulturno srediste, gdje se danas u okviru Manastirskog muzeja nalazi bogata riznica kulturnog blaga Crne Gore, Biljarda – zgrada koju je Njegos 1838. godine sagradio za svoju rezidenciju.
Krajem XIX vijeka, u periodu potpune konsolidacije crnogorske drzave, Cetinje dobija brojne reprezentativne zgrade: Dvorac kralja Nikole (1867), rusko, francusko, italijansko, srpsko, englesko, austro-ugarsko i tursko diplomatsko poslanstvo, Prestolonasljednikov dvorac (Plavi dvorac), pozoriste Zetski dom, Vladin dom itd. Sve ovo je uticalo da Crna Gora u XX vijek udje sa utemeljenim kulturnim vrijednostima koje su mogle podnijeti dalji kulturni razvoj.
Pomaci ka modernijim knjizevnim desavanjima odigrace se u djelima nekih pjesnika dvadesetog vijeka cije su se poetike zasnovale na avangardnijim knjizevnim procesima koji su se odigravali na prostoru medjuratne Jugoslavije. Medju njima posebno treba istaci Rista Ratkovica i Radovana Zogovica. U prozi se istice figura Mihaila Lalica koji svojim realistickim romanima oslikava burne istorijske lomove u II svjetskom ratu na prostoru Crne Gore.
Ipak, pravovremena reagovanja na moderne svjetske umjetnicke pravce u Crnoj Gori donose slikari. Odlascima u svjetske umjetnicke metropole, gdje se upoznaju sa modernistickim smjenama u svjetskom slikarstvu, i, ocigledno, apstrahujuci kolorit i likovne potencijale ambijenta Crne Gore, ovi slikari stvorice umjetnicka djela svjetskog znacaja. Slike Petra Lubarde, Mila Milunovica, Dada Djurica, Branka Filipovica – Fila, Voja Stanica, Urosa Toskovica izlagane su u poznatim svjetskim galerijama i nalaze se u fondovima mnogih znacajnih muzeja.
Pozornisni zivot je zapocet izgradnjom Zetskog doma na Cetinju 1888. godine, u kojem su bili smjesteni, pored pozorista, i biblioteka, muzej i arhivska gradja. Time su stvoreni preduslovi za institucionalni razvoj kulture.
Interesantan je podatak da je 50-tih godina ovog vijeka na teritoriji Crne Gore radilo pet profesionalnih pozorista, i to: na Cetinju, Podgorici, Niksicu, Kotoru i Pljevljima. Crna Gora je u to vrijeme po broju teatara, u odnosu na broj stanovnika, zauzimala prvo mjesto u Evropi.
Poslije II svjetskog rata, formiranjem filmskih kuca u pravom smislu, otpocinje intenzivniji razvoj filmske umjetnosti u Crnoj Gori, koja je po mnogo cemu izuzetan prostor za filmske stvaraoce, odnosno "otvoreni studio" za snimanje filmova.
U ovako inspirativnom ambijentu, danas se odvija veliki broj kulturnih manifestacija ciji se programi izvode u svojevrsnoj interakciji sa pomenutim prostorom. Na ovom planu crnogorska kultura ima velike mogucnosti za afirmaciju u madjunarodnim okvirima.

ISTORIJA KULTURE CRNE GORE

2009-03-11T12:24:00.000+01:00

Kultura u Crnoj Gori razvijala se pod uticajem različitih civilizacija, tako da se na ovom malom području mogu primjetiti uticaji mediteranske, srednjevjekovne, cetnralno-evropske i orijentalne kulture. Brojni kulturni i istorijski spomenici, kao i bogati muzeji, arhive i biblioteke pružaju uvid u crnogorsko kulturno blago. Prvi kulturološki tragovi potiču iz peleolita i nalaze se na mnogim arheološkim lokalitetima, od kojih je najvažniji lokalitet Crvena Stijena.
Najznačajniji svjedoci ilirskog i rimskog uticaja su ostaci građevina koji se nalaze u Duklji, Risnu, Ulcinju, Budvi i na lokalitetu Municipum, u blizini Pljevalja. Najveća koncentracija umjetničkih vrijednosti na crnogorskoj obali smještena je u Bokokotorskom zalivu, gdje se takođe mogu naći i očigledni ostaci pred rimske, rimske, gotske i barokne epohe. Sakralni spomenici u cijeloj Boki predstavljaju vrhunac umjetničkih kreacija od kojijih je najimpozantnija katedrala Svetog Trifuna u Kotoru, Crkva Gospe od Škrpjela smještena na istoimenom ostrvu i manastir Savina u blizini Herceg-Novog. Kompleks manastira i utvrđenja koje okružuju Skadarsko jezero takođe su od velikog istorijskog i kulturnog značaja.
U unutrašnjosti Crne Gore nalazi se veliki broj manastira izgrađenih pod vizantijskim uticajem na arhitekturu i freskoslikarstvo. Najznačajniji su manastir Morača, crkva Svete Trojice, Đurđevi stupovi, Piva i manastir Ostrog, najveće svetilište na Balkanu, veoma značajno zbog svoje pozicije. Značajni su i ostaci islamske kulture preostali kroz vijekove, koji reprezentuju sakralnu i rezidentalnu arhitekturu. Najznačajniji objekti su Husein-pašina džamija u Pljevljima i Kula Redžepagića u Plavu.
U XIX vijeku, religiozni centar Crne Gore - Cetinje, postaje i kulturni centar i poprima izgled koji danas definišemo kao grad - muzej. Među brojnim građevinama, najznačajni su Cetinjski manastir sa bogatim kulturnim blagom, Njegoševa rezidencija Biljarda, dvor Kralja Nikole iz XIX vijeka, ambasade raznih zemalja, Plavi dvorac, Zetski dom i vladin dom. Veliki doprinos kulturnom razvoju dali su i slikari od kojih su najznačajniji Petar Lubarda, Milo Milunović, Dado Đurić i Branko Filipović Filo.
Nakon Drugog svjetskog rata osnovane su pozorišne i filmske kuće koje su označile intenzivni razvoj ovih umjetnosti na području Crne Gore. Ove umjetnosti dale su i nekoliko značajnih autora. Osim teatra, muzeja i biblioteka, crnogorska kultura najbolje je predstavljena i kroz brojne galerije i tradicionalne festivale.

2009-03-11T12:19:00.001+01:00

Sveti Stefan

Jedan od najljepsih darova koje je priroda podarila Crnoj Gori je poluostrvce Sveti Stefan. Predanje kaze da su Pastrovici, ovdasnje pleme, na ovom poluostrvu sagradili selo, otetim Turskim blagom, u XV vijeku. Danas je to atraktivan grad - hotel sa vilama i apartmanima iz kojih se pruzaju predivni pogledi na morsku pucinu. Na Svetom Stefanu se nalazi i bogato kulturno i istorijsko nasledje koje su za sobom ostavili njegovi prvobitni stanovnici. Sa lijeve i desne strane pescane prevlake koja spaja ostrvo sa obalom nalaze se dvije predivne plaze crvenkaste boje.

Skadarsko jezero
Skadarsko jezero je najvece jezero na Balkanu. Njegova posebnost i ljepota ogleda se u bogatstvu flore i faune. Skadarsko jezero je znacajno staniste vodenih ptica. Rijedak kudravi pelikan je zastitni znak ovog nacionalnog parka. Prosjecna dubina, Skadarskog jezera je 6m, a kako su neki djelovi dna ispod nivoa mora, na pojedinim mjestima doseze dubinu i do 60m. Takva mjesta u Skadarskom jezeru nazivaju se "oka". Obala Skadarskog jezera je zivopisna i obiluje poluostrvima i zalivima, koji su mocvarnog tipa. Skadarsko jezero skriva brojne endemicne vrste biljnog i zivotinjskog svijeta. Krase ga i gorice, mala ostrva, obrasla divljim narom, lovorikom i brsljenom. Skadarsko jezero je bogato i kulturno istorijskim spomenicima koji su rasuti po velikom dijelu ovog nacionalnog parka.
Mala napustena ribarska naselja koja se nalaze tik uz vodu takodje predstavljaju izuzetno kulturno nasledje. Skadarsko jezero je Ramsar konvencijom 1996. godine upisano u Svjetsku listu mocvara od medjunarodnog znacaja.

2009-03-07T14:16:00.001+01:00

Ada Bojana
Ada Bojana je rijecno ostrvo nastalo vjestackim putem. U XIX veku, u blizini dva manja ostrva, na mjestu gde se sada nalazi Ada Bojana, nasukao se brod "Merito". Godinama se na olupinu ovog broda i obliznja dva ostrvceta talozio rijecni nanos i stvorio ovo predivno ostrvo. Ada Bojana ima oblik trougla. Sa jedne strane je zapljuskuje Jadransko more, a sa druge dvije rijeka Bojana. Plaza okrenuta ka moru pjescana je i duga oko tri kilometra i raj je za jedrenje. Na rijecnim obalama Ade Bojane postoje brojni riblji restorani koji na tradicionalan nacin hvataju ribu.

2009-03-07T14:15:00.001+01:00

Lovcen - mauzolej
Planina Lovcen se uzdize iznad primorske regije i ujedno cini zaledje gradu Kotoru. Ovaj planinski masiv ima vaznu ulogu u svijesti crnogorskog naroda. Lovcen je simbol drzavnosti i nacionalnog identiteta. Planina Lovcen je proglasena nacionalnim parkom koji obuhvata najvisi i centralni dio lovcenskog masiva. Najvisi vrhovi su Stirovnik i Jezerski vrh gde se nalazi i mauzolej Petra II Petrovica Njegosa, jednog od najvecih pisaca mislilaca i drzavnika Crne Gore. Lovcen obiluje vrijednim graditeljskim nasledjem, katunima i seoskim guvnima. Jedno od vrijednih sakralnih spomenika je i selo Njegusi , rodno mjesto Njegosa, koje se nalazi na starom putu od Kotora prema Cetinju.

2009-03-07T14:13:00.001+01:00

Boka - Bokokotorski zaliv
Bokokotorski zaliv spada medju najlepse zalive svijeta. Sastoji se iz cetiri medjusobno povezana moreuza. Sa svih strana, Bokokotorski zaliv, okruzuju strme i okomite stijene koje se ogledaju u modro plavoj vodi Jadranskog mora. Bokokotorski zaliv krasi sedam ostrva: Sv. Marko, Mamula, Gospa od Skrpjela, Sv. Djordje, Milosrda, Ostrvo cvijeca i Mala Gospa, koje je ujedno i najmanje ostrvo medju njima. Na putu oko Bokokotorskog zaliva redja se niz gradova, koji svojom osobenoscu mogu mnogo toga da ispricaju, medju njima je i Kotor, grad svetske bastine World Cultural Heritage.

2009-03-07T14:12:00.001+01:00

Ostrog - manastir
Kada se prvi put nadjete pred manastirom Ostrog, prva misao bice vam da to nije ljudskih ruku djelo. Ovaj velicanstveni manastir je smjesten visoko iznad bijelopavlicke ravnice, uklesan u stijene, koje kao da cuvaju vjekvne tajne ovog svetilista. Manastir Ostrog je osnovao mitropolit Vasilije u XVII veku. Najimpresivniji dio manastira je Gornji Ostrog. Ti su smjestene dvije male crkve: gornja crkvica posvecena Svetom Krstu. Druga, donja crkva, u gornjem manastiru posvecena je Vavedenju Bogorodice. Ostrog posjecuju ljudi svih religija i nacija. Ovo svetiliste je jedno od najposecenijih u hriscanskom svetu.

2009-03-07T14:09:00.001+01:00

Prva ekološka država na svijetu
Crna Gora sve više ulaže u razvoj održivog turizma i zaštitu ambijentalnih i kulturnih vrijednosti. Želeći sačuvati i zaštiti ljepote svoje zemlje osnovana su 4 nacionalna parka: NP Durmitor, NP Lovćen, NP Biogradska gora i NP Skadarsko jezero.
Nacionalni Park Durmitor
Durmitor je planina i nacionalni park u Crnoj Gori. Najviši vrh je Bobotov kuk visok 2.523 metara. Smatra se da ime Durmitor potiče od keltskih reči koje znače "planina puna vode.”
Predeli Durmitora, po lepoti i neokrnjenosti retko i autentično delo prirode, proglašeni su nacionalnim parkom 1952. godine. Smešten na severozapadu Crne Gore, park obuhvata osnovni masiv Durmitora sa kanjonima Tare, Drage i Sušice i gornji deo kanjonske doline Komarnice, zauzimajući površinu od 39.000 ha.
Osnovna odlika reljefa durmitorskog područja jeste prostrana visoravan na 1500 metara nadmorske visine, koju presecaju duboke kanjonske doline i sa koje se uzdižu impozantni planinski vrhovi, od kojih je 48 sa preko 2000 metara nadmorske visine i među njima najviši Bobotov Kuk sa 2523 m.
Lepoti durmitorskog masiva posebnu draž daje 18 ledničkih jezera, nazvanih gorske oči, na visinama iznad 1500 m. Najveće i najatraktivnije je Crno jezero.
Veličanstvenosti pejsaža doprinose, pored lepote jezerskog basena i blistave vodene površine, prostrani šumski predeo koji ga okružuje i vrh Međeda, gorostasno uzdignut nad njim. Udaljeno je 2 km od planinskog gradića Žabljaka, zimskog turističkog centra Crne Gore.
Među najlepšim ukrasima parka su i bistre, silovite reke koje su ovom području podarile velelepne kanjonske doline. Posebno impresionira reka Tara, kako lepotom i pokretom svojih voda, tako i dubinom i pejzažem kanjona, čineći ga jednim od najlepših u svetu.
Po bogastvu flore i faune, složenosti ekosistema, zastupljenosti preko 1300 vrsta vaskularnih biljaka što predstavlja izuzetnu koncentraciju sa velikim brojem endemičnih i reliktnih vrsta, Durmitor predstavlja izuzetnu prirodnu vrednost i trajnu inspiraciju naučnika i ljubitelja prirode.
Durmitorski nacionalni park obiluje značajnim brojem spomenika kulture od antičkog perioda do najnovijeg doba. Najkarakterističniji su srednjevekovni spomenici: razvaline gradova i utvrđenja, mostovi i karaule, nekropole i manastirski kompleksi u dolini reke Tare.
Sva raskoš prirodnih lepota, ambijentalnih i kulturnih vrednosti Durmitora i reke Tare, preovladala je da se nacionalni park Durmitor uvrsti u spisak Svetske kulturne i prirodne baštine, odlukom Međunarodnog komiteta za Svetsku kulturnu i prirodnu baštinu, u Parizu 1980. godine, dok je reka Tara i njena kanjonska dolina, UNESKO-vim programom Čovek i biosfera 1977. godine uvrštena u svetske ekološke rezerve biosfere.
Nacionalni park Lovćen
Nacionalni park Lovćen se nalazi u jugoistočnom delu Evrope, u Crnoj Gori. Nacionalni park obuhvata centralni i najviši deo lovćenskog masiva, površine 6.220 hektara. Proglašen je Nacionalnim parkom 1952. godine.
Smešten u jugozapadnom delu Crne Gore, uzdiže se sa ivica jadranskog basena, zatvarajući tako duge i vijugave bokeljske zalive, čineći zaleđe drevnom pomorskom gradu Kotoru.
Na relativno uzanom prostoru sreću se brojni i raznovrsni oblici reljefa, naglašeni u središnjem delu planine, gde se Lovćen najviše izdigao Stirovnikom i Jezerskim vrhom. Padine planine su kamenite, sa brojnim škrapama, jamama i dubokim vrtačama, dajući krajolicima specifičan izgled.
Nalazeći se na granici dve sasvim različite prirodne celine, mora i kontinenta, Lovćen trpi uticaje oba klimatska tipa. Specifičan spoj životnih uslova uslovio je razvoj raznovrsnih bioloških sistema.
Na području ovog nacionalnog parka značajnu vrednost čini kulturno-istorijsko nasleđe. Svojevrstan arhitektonski relikt, vredan pažnje, predstavljaju čuvene lovćenske serpentine. Stari put od Kotora vijuga uz Lovćen do Njeguša, živopisnog planinskog sela, u kojem se nalaze rodne kuće Petra II Petrovića Njegoša, znamenitog crnogorskog vladike i pesnika iz XIX veka i poslednjeg vladara Crne Gore, kralja Nikole I Petrovića.
Lovćenski kraj obiluje brojnim elementima narodnog graditeljstva. Autentične su stare kuće i seoska guvna, kao i kolibe u katunima - letnjim stočarskim naseobinama. Sa vidikovca, u neposrednoj blizini, pruža se nezaboravan pogled na Bokokotorski zaliv i Katunsku nahiju koju je čuveni Bernard Šo, kada je ugledao, nazvao Kameno more.
Najmonumentalniji spomenik nacionalnog parka Lovćen je Njegošev mauzolej, podignut na Jezerskom vrhu, mestu koje je ovaj istaknuti pesnik i mislilac još za života izabrao za večni počinak.Njegoš je još za života sagradio na Jezerskom vrhu kapelicu u kojoj je docnije i sahranjen. Po austrijskoj okupaciji Crne Gore u vreme Prvog svetskog rata, ova je crkva srušena (i Njegoševo telo preneto u Cetinjski Manastir) da bi ponovo bila obnovljena u vreme Kralja Aleksandra, dvadesetih godina prošlog veka. 1970. godine tadašnja komunistička vlast u Crnoj Gori je počela pripreme za njeno rušenje i izgradnju mauzoleja koji je u stilu Bečke secesije zamislio vajar Ivan Meštrović. Meštrović, mada svetski poznat, nikada nije bio na Lovćenu.
Jugoslovenska javnost se uzbunila i masovno protestovala protiv kršenja Njegoševe poslednje volje i rušenja skromne zadužbine u korist monumentalne građevine kakvu Njegoš nikada ne bi želeo.
Nacionalni park Biogradska gora
Nacionalni park Biogradska gora je osnovan 1952. godine. Smešten u prostoru severo-istočne Crne Gore, između reka Tare i Lima, u središnjem delu planine Bjelasice, zahvata površinu od 5.650 hektara.
Omeđen planinskim visovima, ispresecan potocima i uvalama, ukrašen prelepim jezerima, okićen vekovnim šumama i pitomim livadama, predstavlja veličanstven dar prirode.
Njegova zaštita datira još od 1878. godine, kada je ova teritorija postala Knjažev zabran, poklon ondašnjem gospodaru Crne Gore knjazu Nikoli. Pejsaž je izuzetno pitom, sa dominantnom zelenom bojom usled prostranstava jedinstvenih šumskih ekosistema, koje smenjuju živopisni krajolici sa livadskom vegetacijom.
Glacijalni oblici reljefa kao što su vrhovi visoki i preko 2000 metara (Crna glava - 2.139 m) i glečerski valovi i cirkovi, sa više glečerskih jezera, daju predelu neponovljivu lepotu.
Najznačajnija prirodna vrednost ovog nacionalnog parka je prašuma Biogradska gora, koja zauzima površinu od 1600 hektara i jedna je od poslednjih triju u Evropi. Ima karakter strogo zastićenog rezervara.
U srcu prašume smestilo se prekrasno Biogradsko jezero, najveće i najpoznatije u nizu ledničkih jezera na području nacionalnog parka. U bistroj jezerskoj vodi ogleda se sva lepota drevne šume dajući joj modro-zelenu boju i čineći pejsaž takvim da ostavlja utisak duboke impresije.
Znamenitosti prašumskog rezervata, ostale prirodne vrednosti i pejzažne lepote nacionalnog parka kandiduju ovo područje za uključenje u Svetsku prirodnu baštinu i međunarodni ekološki program Čovek i biosfera.
Istorija je na ovim prostorima ostavila duboke tragove. Kulturno-istorijska nasleđa nacionalnog parka čine arheološki lokaliteti, sakralni spomenici, narodno graditeljstvo. Brojni autohtoni objekti narodne arhitekture u selima i katunima, kuće, brvnare, kule, vodenice rasuti su po obodu prašumskog rezervata planine Bjelasice.
Vrlo slikovito i atraktivno deluju katuni Pešica rupe, Vranjak, Siska, Vragodo. Leti padine ožive, katuni se ispune, a proplanci zaspu zvucima čaktara.
Nacionalni park Skadarsko jezero
Nacionalni park Skadarsko jezero se nalazi na granici između Crne Gore i Albanije. Crnoj Gori pripadaju dve trećine jezera dok je jedna trećina na teritoriji Republike Albanije. Crnogorski deo jezera sa priobaljem, površine 40.000 ha, proglašen je nacionalnim parkom 1983. godine.
Živopisno i po mnogo čemu jedinstveno Skadarsko jezero smestilo se u zetsko-skadarskoj kotlini, zadržavajući rekom Bojanom kontakt sa Jadranskim morem, od kojeg ga je u dalekoj prošlosti odvojio lanac visokih planina.Sa površinom od 370 do 530 km2, zavisno od vodostaja, predstavlja najveće jezero na Balkanu. Odvaja se od ostalih nacionalnih parkova kao područje sa izrazitim limnološkim karakteristikama, izuzetnim bogastvom ornitofaune i ihtiofaune i bujnom vegetacijom močvarnog tipa. Predstavlja jedan od najinteresantnijih biotopa ovog područja.
Samo jezero je kriptodepresija, što znači da se neki delovi njegovog dna nalaze ispod nivoa mora. Takva mesta nazvana su sublakustrični izvori ili oka. Ima ih oko 30. Najdublje oko je Radus, dubine 60 m, a po nekim podacima i dublje, dok je prosečna dubina Jezera oko 6 m.
Njegove obale su razuđene i bogate brojnim zalivima, poluostrvima i rtovima, većinom močvarne, obrasle širokim pojasom trske. Biljni svet je bogat i raznovrstan.
Kao značajno stanište vodenih ptica Skadarsko jezero je Ramsar konvencijom 1996. godine upisano u Svetsku listu močvara od međunarodnog značaja.
Zahvaljujući prvenstveno očuvanju ekosistema i usled nepristupačnosti nekih delova jezera, naročito uz njegovu severnu močvarnu obalu, Skadarsko jezero je ptičji raj čak za 264 vrste ptica, od kojih su mnoge u najvećem delu svojeg areala, proređene i ugrožene. U Evropi redak kudravi pelikan (Pelicanus crispus) postao je zaštitni znak jezera i nacionalnog parka.
Mnogobrojni kulturno-istorijski spomenici: arheološka nalazišta, manastirski kompleksi i utvrđenja, razbacani u širokoj lepezi u basenu Skadarskog jezera, govore da je još u XIV i XV veku ovo područje bilo značajno kulturno središte.
Izuzetnu grupu kulturnog nasleđa čini tradicionalno narodno graditeljstvo, stara nenaseljena i zapuštena ribarska naselja, smeštena na samoj obali Jezera, Radus, Krnjice, Poseljani, Karuc, u kojima se nekada stanovalo, živelo od ribarenja i raspletale ribarske mreže.

2009-03-07T14:07:00.000+01:00

Ono sto je veoma znacajno za Crnu Goru jesu UNESCO-m zasticeni nacionalni parkovi i kulturno-istorijski spomenici koji se mogu naci u ovim parkovima...

Evo po nesto o svakom od njih.....

kulturno-istorijsko nasledje...

2009-03-07T14:03:00.002+01:00

Zahvaljujuci svom specificnom podneblju i istoriji Crna Gora je iznedrila veliki broj umetnika, koji su stekli svetsku slavu. Odnos crnogoraca prema kulturi i umjetnosti najlepse opisuje poznata slika Jaroslava Cermaka "Prenosenje slika iz cetinjskog dvora"na kojoj crnogorci povlaceci se pred turskom vojskom spasavaju slike. Mnogobrojne galerije, pozorista, festivali i ostala kulturna desavanja, govore o tome da crnogorski narod dosta polaze na kulturu.
Raznolikost perioda koji su se smenjivali na ovom podrucju ostavili su za sobom tragove na dosta lokaliteta u Crnoj Gori. Od paleolita, preko bronzanog doba, pa sve do renesanse i baroka Crna Gora je obasuta kulturnim nasledjima. Velika koncentracija umetnickog i kulturnog blaga je prepoznata u Bokokotorskom zalivu, tako da je grad Kotor uvrsten u kulturnu bastinu UNESCO - a.
Manastiri koji su rasprostranjeni po celoj Crnoj Gori od vizantijskog perioda pa sve do danas otkrivaju duhovna bogatstva. Svaki na svoj jedinstven nacin ocarava posetioce. Jedan od njih je manastir Ostrog koji zbog izuzetne duhovne snage i jedinstvenog ambijenta privlaci ljude iz celog sveta. Uklesan visoko u stene, vrlo je vazan duhovni i istorijski centar Crne Gore.
Stampana rec u Crnoj Gori doseze u daleku proslost. Trideset osam godina posle Gutenbergove biblije, 1493. pocinje sa radom prva stamparija na Balkanu. Godinu dana kasnije stampa se i prva knjiga Oktoih. Sve to je bio preduslov za kasnije razvijanje knjizevnosti u Crnoj Gori. Preko Andrije Zmajevica, baroknog pesnika i teologa, Petra I i Petra II Petrovica Njegosa, jednog od najvecih crnogorskih filozofa i drzavnika do vojvode Marka Miljanova i Stefana Mitrovog Ljubise, crnogorska knjizevnost je zahvaljujuci ovim licnostima usla u svetske anale.
Veliki uspeh crnogorskoj kulturi u svetu doprineli su i slikari. Oni su odlazeci u svet prenosili crnogorsku dusu kroz svoju umetnost i tako ga ocarali. Milo Milunovic, Petar Lubarda i Dado Djuric samo su deo velike plejade umetnika koji su Crnu Goru predstavili na najbolji nacin.

KULTURA

2009-03-02T14:12:00.000+01:00

Evo nekih znacajnih informacija o muzejima i kulturno-istorijskim spomenicima..

Danas u Crnoj Gori djeluju dva profesionalna pozorišna ansambla - Crnogorskog narodnog pozorišta i Gradsko pozorište Podgorice, kao i nekoliko amaterskih pozorišnih ansambala od kojih najdužu tradiciju ima "Zahumlje" iz Nikšica i pozorišni ansambli iz Herceg Novog, Tivta, Kotora, Bara, Berana, Bijelog Polja. Najznacajnije medu njima je amatersko pozoriste "Dodest" iz Podgorice.
Ljeti se trgovi i tvrdave crnogorskih primorskih gradova pretvaraju u pozornice pod vedrim nebom u kojima se u toku par mjeseci održava nekoliko pozorišnih festivala sa vrhunskom pozorisnom produkcijom: Grad Teatar u Budvi, Barski Ljetopis u Baru Tivatsko kulturno ljeto i Festival djecijeg pozorišta u Kotoru.

Crnogorsko narodno pozori?te

Crnogorsko narodno pozorište je formirano 1953. godine. Pocetna ideja osnivaca je bila da se konstituiše pozorište koje ce zadovoljiti sve uslove i pretpostavke nacionalnog teatra. Na samom pocetku rada ono je okupilo vecinu afirmisanih glumaca i pozori?nih radnika sa crnogorskog prostora.
U požaru 1989. godine izgorela je zgrada pozorista. U maju 1997. godine, u modernoj i savremenoj zgradi, premijerom predstave "Gorski vijenac" poceo je ponovni uzlet Crnogorskog narodnog pozorišta.
CNP danas predstavlja jednu od vodecih umjetnickih institucija, ostvarujuci na zavidnom nivou pocetnu ideju osnivaca. Ono daje dinamicnu sliku življenja savremene Podgorice i Crne Gore.

Gradsko pozoriste u Podgorici

Gradsko pozoriste u Podgorici je pocelo sa radom 1951.godine, kao amaterska druzina koja je pravila predstave za djecu. Ubrzo je preraslo u profesionalno pozoriste i steklo reputaciju jednog od najpriznatijih djecijih pozorista na teritoriji bivse Jugoslavije. Do prosle godine u pozoristu je djelovala lutkarska i dramska sekcija, od kada ono dobija i scenu za odrasle. Djecije pozorište, koje je sada preimenovano u Gradsko pozorište, dobilo j vlastitu zgradu 2001. godine. Djecije pozoriste je gostovalo na svim djecijim festivalima od Kotora, Bugojna, Zagreba, a dobitnik je cetiri nagrade Sterijinog pozorja.

Pozoriste "Zetski dom" na Cetinju

Pozoriste "Zetski dom" na Cetinju je otvoreno je 1888. godine premijerom predstave "Balkanska carica" , koja je uradena po tekstu knjaza Nikole. Sama zgrada pozorišta je kulturna baština i prvo zdanje u Crnoj Gori namjenski gradjeno za tu svrhu. Projektovao je Josip Silovic iz Trogira, po nalogu knjaza Nikole i uradeno je po uzoru na kamerne evropske teatre sa salom od 150 sjedišta. U svojoj dugoj istoriji pozorište nije imalo konstantan scenski rad, vec je radilo u zavisnosti od profesionalnih i finansijskih problema.

Barski ljetopis

Barski ljetopis je ljetnji festival pozorišnih, likovnih, muzickih i književnih programa. Organizator je Kulturni centar Bar. U toku ljetnih mjeseci izvede se oko osamdesetak kulturno-umjetnickih programa. Festival ima i sopstvenu produkciju predstava, koje su ucestvovale na brojnim pozorišnim scenama i festivalima širom Ex Jugoslavije. To je festival pozorišne, muzicke, likovne i književne umjetnosti i održava se u toku ljetnjih mjeseci jula i avgusta. Osnovan je 1987. godine kao dio pozorišnog projekta grupe umjetnika vezanih za ime KPGT i za prostor SFR Jugoslavije.

Grad teatar Budva

Od 1992. godine Festival djeluje kao samostalna institucija. Za cetrnaest godina postojanja na festivalu je izvedeno preko 600 pozorišnih predstava, vecinom gostujucih, ali i u sopstvenoj produkciji, preko trideset inostranih gostovanja, opere, baleti, zatim preko 250 koncerata, 50 likovnih izložbi, nekoliko performansa. Odrzano je 650 književnih veceri sa preko 800 ucesnika. U toku festivala održavaju se i manifestacije, promocije knjiga sopstvene izdavacke djelatnosti. Predstave u produkciji festivala su gostovale u inostranstvu i domacim pozorištima, odnoseci brojne nagrade.

Tivatsko kulturno ljeto

Tradicionalna manifestacija "Tivatsko kulturno ljeto", na kojoj se tokom ljeta predstavljaju raznovrsni pozori?ni, muzicki, književni i likovni programi održava se ljeti u organizaciji lokalnog Centra za kulturu. Tivatsko pozorište je Crnoj Gori ponudilo veoma vrijednu produkciju. Centar za kulturu Tivat izvodi svoje popularne predstave iz "Bokeske trilogije" - "Bokeski D mol", "Betula u malu valu", "Inominato", "Jelena Savojska"... Nekoliko predstava sa bokeškim temama popunilo je prazninu koja se osjecala u pogledu umjetnicke obrade tema iz lokalne istorije, legendi i naravi. Umjetnicka ekipa okuplja poznata imena iz svijeta pozorišta sa teritorije Srbije i Crne Gore. Predstave Tivatskog pozorišta cesto gostuju širom zemlje i inostranstva. Bogat je i kulturni program tivatske galerije koja je smještena u jednoj od najljepših kuca iz doba renesanse kod nas - dvorcu porodice Buca, u blizini centra grada, koji je sam po sebi vrijedan kulturno-istorijski spomenik.

Ostali kulturno - istorijski objekti u Crnoj Gori:

Riznica Cetinjskog manastira
Njegošev muzej - Biljarda
Dvorac kralja Nikole
Umjetnicki muzej Cetinje
Arhiv Crne Gore Cetinje
Mauzolej na Lovcenu
Mauzolej vladike Danila
Pomorski muzej Kotor
Riznica katedrale Sv. Tripuna Kotor
Istorijski arhiv Kotor
Muzej grada Perasta
Zavicajni muzej H.Novi
Galerije

2009-03-02T11:32:00.000+01:00

O projektu

Danas u Crnoj Gori postoji preko 50 gradova i utvrdjenja iz srednjevjekovnog perioda, ali je samo manji broj dostupan i poznat stanovništvu i turistima. Preko 40 lokaliteta polako pada ili je vec palo u zaborav. Ovakav potencijal na tako malom prostoru je prava rijetkost, narocito ako znamo da je veliki broj utvrdjenja i danas u dobrom stanju kao i prirodni ambijent u kome se nalaze. Nažalost, dosadašnje aktivnosti oko upoznavanja javnosti sa ovim velikim kuturnim, istorijskim i graditeljskim resursom nisu bile dovoljne, kao ni konkretno djelovanje na terenu koje bi ove gradove zaštitilo od daljeg propadanja.

Osnovni cilj ovog projekta je prezentovanje i popularisanje SREDNJEVJEKOVNIH GRADOVA CRNE GORE kao nedovoljno poznatog dijela crnogorske baštine i prepoznavanje ovih lokaliteta kao jedinstvene i turisticki atraktivne kulturne maršrute.

Ovim projektom bi se ucinio prvi veliki korak ka ukljucivanju ovih lokaliteta, kao jedinstvene tematske cjeline, u savremeni život Crne Gore. Gradjani bi se upoznali sa ovim dijelom svoga nasljeda, a turisti sa još jednom neobicnom ponudom Crnogorskog turizma. Svjetski trendovi u turizmu idu na ruku jednom ovakvom projektu jer se sve veci broj turista okrece ekološkom i kulturnom turizmu, odnosno održivom turizmu. Crna Gora sama po sebi predstavlja ogroman potencijal za ovakav oblik turizma, zbog svoje vanredne prirodne ljepote, ali može da postane atraktivna i na osnovu svog izuzetnog, a nedovoljno poznatog autenticnog nasljedja.

Prvi i najvazniji problem je nedovoljan broj dostupnih informacija. Rješavanjem ovog problema otvorile bi se i šanse da se i drugi riješe kao što su ukljucivanje ovih gradova u savremeni zivot Crne Gore, njihovo cuvanje i revitalizacija.

Kao osnova za projekat korišcena je knjiga Pavla Mijovica i Mirka Kovacevica “Gradovi i utvrdjenja u Crnoj Gori”, Beograd-Ulcinj, 1975. godine. Od prof. Mirka Kovacevica smo dobili podršku za izradu ovog projekta, i saglasnost da dio materijala iz knjige i njegovog magistarskog rada koristimo kao osnovnu, polaznu dokumentaciju.

Izložbu “Srednjevjekovni gradovi Crne Gore” prate i :

• publikacija “Srednjevjekovni gradovima Crne Gore”

• poster/mapa srednjevjekovnih gradova

• web sajt

Ocekujemo da ce ovaj projekat imati uticaja na širu javnost u procesu širenja svijesti o vrijednostima tradicije i nasljedja i mogucnostima njihovog korišcenja u cilju razvijanja eko i kulturnog turizma Crne Gore. Takodje, ocekujemo da ce ovaj projekat predstavljati zamajac u pokretanju daljih aktivnosti vezanih za aktiviranje lokaliteta Srednjevekovnih gradova Crne Gore, bilo u smislu daljeg promovisanja ili putem konretnih projekata revitalizacije, i da se na osnovu ovog materijala mogu zainteresovati i privuci moguci investitori koji mogu i konkretno da pomognu da se neki od ovih gradova ožive.

Donatori projekta su:
UNDP ~ Ujedinjene Nacije - program ta razvoj
Rockefeller Brothers Fund

Fotografije:
EXPEDITIO, Stevan Kordic, Miloš Stanic, Zorica Tomanovic, Nikola Carevic.
Fotografije iz magistarskog rada prof. Mirka Kovacevica «Srednjovekovni gradovi na teritoriji SR Crne Gore - Problemi postanka i razvoja odbrambene arhitekture»

Crteži:
Preuzeti iz knjige «Gradovi i utvrdjenja u Crnoj Gori»
Zahvaljujemo se i Skupštini Republike Crne Gore koja je ovaj projekat djelimicno pomogla 2002. godine, u njegovoj prvoj fazi realizacije.

2009-03-02T09:42:00.000+01:00

Kulturni turizam kao prioritet
Precizno rečeno, kulturni turizam označava kretanje ljudi koji je uzrokovano kulturnim atrakcijama izvan njihovog uobičajenog mjesta stanovanja s namjerom sakupljanja novih iskustava kako bi zadovoljili svoje kulturne potrebe. U skladu sa motivisanošću turista, kulturni turizam može se gradirati kao primarni i usputni. Kod primarnog, turisti posjeđuju destinaciju isključivo sa prvom i jedinom namjerom posjeta kulturnim dešavanjima, koja mogu biti, muzički festivali, pozorišni festivali, posjete određenim kulturno istorijskim sadržajima… O usputnoj motivaciji govorimo kod slučajeva kada se turisti za destinaciju odlučuju radi odmora, posla, radi sportskog događaja…, a pri tome posjeti neku izložbu, uživa u nacionalnoj kuhinji, obilazi destinacije prepoznate kao kulturna baština…, te na taj način bez prethodne namjere, kroz kontakt sa lokalnim stanovništvom, upoznaje se kultura i tradicija jednog lokaliteta.

2009-02-23T16:05:00.001+01:00

2009-02-23T16:01:00.000+01:00

Evo i nekih interesantnih linkova i web adresa koje valja posetiti
www.visit-montenegro.com/sicg/culture.htm
http://montenegrina.net/

2009-02-23T15:47:00.001+01:00

2009-02-23T15:45:00.000+01:00

Uvod......

2009-02-23T15:16:00.001+01:00

Dobar dan svima!

Otvoren je blog pod nazivom kulturni turizam u CG!

Pozivam sve zainteresovane studente,turizmologe i radoznale ljude da daju svoje komentare, i da daju predloge i sugestije vezane za ovu temu.....
Da li kulturni turizam moze pospesiti razvoj CG kao destinacije?
Koliko jedna manifestacija ili kulturni dogadjaj moze poboljsati turisticku ponudu CG?